De Nederlandse Verfindustrie: Een Kleurrijk Overzicht

Nederland mag dan klein zijn, de invloed op de wereldwijde verf- en coatingindustrie is echter allesbehalve gering. Sterker nog, de Nederlandse coatingindustrie vormt het grootste gedeelte van de totale coatingsector in de Benelux. Met een indrukwekkend aantal van meer dan 320 verf- en coatingbedrijven, waarvan circa 60 daadwerkelijke productiebedrijven, is het een complexe en uiterst dynamische markt die continu in beweging is. Deze sector biedt een breed scala aan oplossingen, variërend van poedercoatings tot vloercoatings, en speelt een cruciale rol in diverse sectoren, van de bouw en automobielindustrie tot specialistische medische toepassingen.

De markt groeit razendsnel en de vraag naar innovatieve en duurzame coatingoplossingen neemt toe. Of het nu gaat om bescherming tegen corrosie, esthetische verbeteringen of functionele eigenschappen zoals hygiëne en reflectie, Nederlandse bedrijven staan vooraan in de ontwikkeling. Laten we dieper ingaan op de structuur van deze industrie en de belangrijkste spelers die het land rijk is.

De Omvang van de Nederlandse Verf- en Coatingsector

Zoals eerder genoemd, telt Nederland meer dan 320 bedrijven die actief zijn in de verf- en coatingindustrie. Dit omvat niet alleen producenten, maar ook leveranciers van grondstoffen, distributeurs en gespecialiseerde applicatiebedrijven. Ongeveer 60 van deze bedrijven zijn daadwerkelijk productiebedrijven, wat aangeeft dat Nederland een significante productiecapaciteit in huis heeft. Deze bedrijven variëren in grootte, van wereldwijd opererende multinationals tot innovatieve, gespecialiseerde middelgrote ondernemingen en kleine nichespelers. Samen vormen zij een robuust ecosysteem dat de gehele keten van coatingproductie en -toepassing omvat.

De sector wordt gekenmerkt door een constante drang naar innovatie, gedreven door strengere milieueisen, de vraag naar duurzamere producten en de behoefte aan steeds complexere functionele coatings. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van watergedragen coatings, bio-geïnspireerde oplossingen en geavanceerde oppervlaktebehandelingen die voldoen aan de hoogste eisen op het gebied van prestatie en milieuvriendelijkheid.

Leidende Spelers in de Nederlandse Coatingmarkt

De Nederlandse coatingmarkt kent een breed scala aan toonaangevende bedrijven, zowel groot en internationaal georiënteerd als specifiek Nederlands en gespecialiseerd. Hieronder volgt een overzicht van enkele van de meest prominente spelers, onderverdeeld naar hun expertise en schaal:

Groot & Multinationaal

Deze categorie omvat de wereldspelers die een sterke aanwezigheid hebben in Nederland en vaak een breed portfolio aan producten en diensten aanbieden.

• AkzoNobel N.V.: Een Nederlands multinationaal bedrijf en wereldwijd marktleider in verf- en performance coatings met bekende merken als Dulux, Sikkens, Interpon en International. Het hoofdkantoor is gevestigd in Amsterdam en het bedrijf opereert in meer dan 80 landen.
• PPG Industries Netherlands B.V.: Een tak van het Amerikaanse PPG, met een sterke aanwezigheid in industriële coatings in Nederland.
• Sherwin-Williams: Een wereldspeler die via overgenomen activa actief is in diverse industriële coatingsegmenten in Nederland.
• Aalberts N.V.: Een ingenieursbedrijf met belangrijke divisies in industriële en oppervlaktecoatings.
• DSM: Hoewel Belgisch-Nederlands van oorsprong, produceert DSM via DSM Resins & Functional Materials specifieke coatingmaterialen die essentieel zijn voor de industrie.

Specifieke Nederlandstalige Coatingbedrijven

Naast de grote multinationals zijn er tal van gespecialiseerde Nederlandse bedrijven die zich richten op specifieke marktniches of technologieën.

• Nordson Powder Coating Nederland: Recent geopend poedercoatingcentrum, gericht op deze specifieke applicatietechniek.
• RD Coatings Nederland: Bekend om zijn technische en watergedragen coatings, met een focus op duurzame oplossingen.
• LipoCoat (Enschede): Een innovatief bedrijf gespecialiseerd in bio-geïnspireerde coatings, met name voor medische toepassingen.
• Rotocoat (IJsselmuiden): Specialist in zowel poeder- als galvaniseercoatings, veelal voor de metaalindustrie.
• ToCoat (Dronryp): Levert coatings voor specifieke omgevingen zoals zwembaden, tanks en daken in de voedingsindustrie.
• Lely Coatings BV (Etten-Leur): Bekend om high-reflective coatings, met name voor platte daken, bijdragend aan energie-efficiëntie.
• Hauzer Techno Coating (Venlo): Richt zich op geavanceerde PVD-oppervlaktebehandelingen voor hoogwaardige toepassingen.
• Nylo Food & Protective Coatings (Marrum): Gespecialiseerd in hygiënische vloer- en wandcoatings, essentieel voor sectoren met strenge reinigingseisen.
• Mol Coatings (Rhenen): Een lang gevestigde naam, specialist in industriële coatings sinds 1932.
• Recoat BV (Ravenstein): Biedt duurzame, watergedragen betoncoatings aan, met een focus op milieuvriendelijkheid.
• International Paint (Barendrecht): Onderdeel van AkzoNobel, specifiek gericht op maritieme coatings.
• Akzo Nobel Car Refinishes B.V. (Sassenheim): Gespecialiseerd in autofinish coatings voor de automotive sector.
• BYK Nederland B.V.: Leverancier van additieven die cruciaal zijn voor de formulering van verven, coatings en inkten.
• Valspar BV: Een coatingsleverancier met een aanzienlijke export.
• Infinity Air Sea Logistics & Hunter Douglas Europe B.V.: Hoewel logistieke en productiebedrijven, zijn zij belangrijke exporteurs van (verf-)coatingproducten, wat de internationale aard van de Nederlandse industrie benadrukt.
• Chemische Werke Kluthe (Benelux-site Alphen a/d Rijn): Richt zich op oppervlaktevoorbewerking en pre-treat coatings.

Kunst & Gespecialiseerde Verf

Naast industriële coatings zijn er ook bedrijven die zich richten op de niche van kunst- en gespecialiseerde verven.

• Old Holland (Den Haag): Een historisch bedrijf, produceert hoogwaardige artist’s olie- en acrylverf sinds 1664, wereldwijd gewaardeerd door kunstenaars.
• Elementis / Mondo Minerals (Amsterdam): Produceert talc, een belangrijk vulmiddel voor coatings en schildertoepassingen.

Overige Interessante Spelers

De markt kent tevens diverse specialisten op het gebied van beton- en vloercoatings, zoals Nylo en Recoat, die ondanks hun niche een belangrijke rol spelen in specifieke toepassingen.

Deze lijst, samengesteld op basis van bedrijfsomvang, specialisatie, innovaties, exportvolume en marktposities, geeft een brede doorsnede van de Nederlandse coatingmarkt voor industrie, architectuur, automotive en specialistische toepassingen. Het toont de diversiteit en diepte van de sector.

AkzoNobel: De Nederlandse Verfreus

Wanneer we spreken over de Nederlandse verf- en coatingindustrie, kunnen we niet om AkzoNobel heen. Dit Nederlandse multinationale concern, met zijn hoofdkantoor in Amsterdam, is een wereldwijde gigant in de productie van verven en lakken. Met een geconsolideerde omzet van bijna 11 miljard euro in 2024 en activiteiten in meer dan 80 landen, is AkzoNobel een van de meest invloedrijke spelers op de markt. Hoewel de omzet in Nederland minder dan 5% van het totaal bedraagt, blijft het een bedrijf met diepe Nederlandse wortels.

Een Rijke Geschiedenis

De geschiedenis van AkzoNobel strekt zich uit over meer dan twee eeuwen en is een verhaal van fusies en overnames die hebben geleid tot het huidige mondiale concern. De kern van het bedrijf ligt bij de Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie (KNZ), opgericht in 1918 met als doel 'het winnen van zout, de vervaardiging van chemische producten waartoe zout als bestanddeel nodig is en het drijven van handel in haar grondstoffen en producten'. Deze chemische basis vormde de voedingsbodem voor latere expansie.

Na 1960 volgde een reeks belangrijke fusies: met Ketjen in 1961, met Sikkens in 1962, en in 1967 met Organon, wat leidde tot de naam KZO. In 1969 sloot de Algemene Kunstzijde Unie (AKU) zich hierbij aan, en zo werd AKZO geboren, destijds een mammoetconcern met meer dan 100.000 medewerkers wereldwijd. De oudste voorloper binnen deze fusies is Sikkens, een verf- en lakfabriek die reeds in 1792 in Groningen van start ging. Door de jaren heen werden via diverse fusies nog meer bekende namen en hun voorgangers aan het concern toegevoegd, waaronder Bemberg, Breda, Glanzstoff, Algos, Eylard en Herberts.

De diversificatie van AKZO was een rode draad in zijn geschiedenis, gericht op het opvangen van kwetsbaarheid in de productportfolio en het spreiden van R&D-kosten. Hoewel er op een gegeven moment een specialisatie in de farmaceutische industrie werd nagestreefd, zouden coatings uiteindelijk de kernactiviteit gaan vormen.

Akzo Nobel: Groei en Strategische Keuzes

In 1994 werd Akzo Nobel gevormd door de overname van Nobel Industries door AKZO. Nobel Industries was zelf in 1984 ontstaan uit een fusie van KemaNobel en Bofors. Verdere consolidatie volgde in 1998 met de inlijving van het Britse Courtaulds, een grote producent van coatings en vezels. Door deze overname groeide Akzo Nobel uit tot een van de grootste coatingproducenten wereldwijd.

Strategische desinvesteringen kenmerkten ook deze periode. De kunstvezelbedrijven van Courtaulds en Akzo Nobel werden samengevoegd onder de naam Acordis en later verkocht. In 2006 gaven aandeelhouders toestemming voor de splitsing van Akzo Nobel in Akzo Nobel (verven, lakken en chemische producten) en Organon BioSciences (geneesmiddelen). Deze focus op kernactiviteiten leidde in 2007 tot de verkoop van de geneesmiddelengroep aan het Amerikaanse Schering-Plough voor 11 miljard euro, waarmee AkzoNobel zich verder richtte op coatings.

Een mijlpaal was de overname van het Britse concern ICI in 2007, waarbij Akzo Nobel de verfafdelingen (waaronder het bekende Dulux) samenvoegde en niet-kernactiviteiten afstootte. Deze stap verstevigde de positie van AkzoNobel als de grootste verffabrikant ter wereld. In 2008 werd het bedrijf omgedoopt tot AkzoNobel en kreeg het een nieuw logo.

In de jaren die volgden, bleef AkzoNobel zijn portfolio optimaliseren. In 2012 werd de Decorative Paints-activiteit in Noord-Amerika verkocht aan PPG Industries. Dit was een strategische keuze om zich te concentreren op groeimarkten in Europa en andere regio's. In 2016 werd de 'industrial coatings'-divisie van BASF overgenomen, wat de positie in industriële coatings verder versterkte.

De PPG Overnamepoging en Afsplitsing van Chemie

In 2017 deed PPG Industries een vijandig overnamebod op AkzoNobel, dat door het bestuur resoluut werd afgewezen. Dit leidde tot een periode van onzekerheid en druk op het management. Als reactie hierop presenteerde AkzoNobel maatregelen om aandeelhouders tevreden te stellen, waaronder de afsplitsing van de divisie Specialistische chemicaliën. Deze tak, goed voor ongeveer een derde van de totale omzet, werd in 2018 verkocht aan The Carlyle Group en GIC voor 10,1 miljard euro. Sindsdien opereert deze chemietak onder de naam Nouryon, en AkzoNobel richt zich volledig op verf en lakken.

Productportfolio en Merken

AkzoNobel's portfolio is onderverdeeld in twee hoofdsegmenten:

• Decoratieve Verven: Dit segment, dat in 2023 ongeveer 40% van de totale omzet uitmaakte, omvat een breed scala aan consumentenverven met wereldwijd bekende namen zoals Flexa, Sikkens, Dulux, CetaBever en Hammerite. Deze producten zijn bestemd voor zowel de consumentenmarkt als professionele schilders.
• Coatings: Deze groep levert verven en lakken voor gespecialiseerde doeleinden aan professionele gebruikers in diverse industrieën, zoals scheepsbouwers, vliegtuig- en autofabrikanten. Dit onderdeel bestaat uit verschillende Strategic Market Units (SMU's):
• Specialty Coatings (o.a. Yacht, Aerospace, Automotive en Consumer Electronics)
• Vehicle Refinishes (lakken voor de automobielindustrie)
• Wood Coatings
• Metal Coatings
• Powder Coatings
• Marine Coatings
• Protective Coatings

Bekende merken binnen de coatingsdivisie zijn onder andere Sikkens, International, Herbol, Trimetal en Interpon. Producten van AkzoNobel zijn gebruikt op iconische constructies zoals het London Eye in Londen, het operagebouw La Scala in Milaan en de Sontbrug tussen Denemarken en Zweden, wat de kwaliteit en het bereik van hun producten onderstreept.

AkzoNobel in Nederland: Locaties en Medewerkers

Ondanks zijn mondiale bereik heeft AkzoNobel een significante aanwezigheid in Nederland. Het bedrijf heeft hier 2.500 medewerkers in dienst, verspreid over zeven locaties. Deze locaties zijn essentieel voor zowel productie als het leveren van knowhow en expertise binnen de Nederlandse markt en daarbuiten. AkzoNobel Nederland heeft een eigen directie en Raad van Commissarissen om de nationale activiteiten en belangen te coördineren en te behartigen. De Nederlandse locaties dragen bij aan de productie van een breed scala aan verven en coatings, van decoratieve producten tot specialistische industriële coatings.

Veelgestelde Vragen over Verffabrieken in Nederland

De Nederlandse verf- en coatingindustrie roept vaak vragen op over haar omvang, haar belangrijkste spelers en de rol van grote bedrijven zoals AkzoNobel. Hieronder beantwoorden we enkele veelgestelde vragen.

Hoeveel verf- en coatingbedrijven zijn er in Nederland?

In Nederland zijn er meer dan 320 bedrijven actief in de verf- en coatingindustrie. Hiervan zijn ongeveer 60 bedrijven daadwerkelijk productiebedrijven, waar verf en coatings worden gefabriceerd. De overige bedrijven zijn veelal gespecialiseerd in distributie, grondstoffenlevering, onderzoek en ontwikkeling, of de applicatie van coatings.

Welke Nederlandse multinational is de grootste in verf?

AkzoNobel is onbetwist de grootste Nederlandse multinational die actief is in de verf- en lakindustrie. Met zijn hoofdkantoor in Amsterdam en een wereldwijde aanwezigheid in meer dan 80 landen, is het bedrijf een leidende speler op de internationale markt voor zowel decoratieve verven als performance coatings.

Hoeveel locaties heeft AkzoNobel in Nederland?

AkzoNobel heeft zeven locaties in Nederland. Op deze locaties zijn in totaal 2.500 medewerkers werkzaam. Deze locaties omvatten productievestigingen, onderzoek- en ontwikkelingscentra, en kantoren die de Nederlandse activiteiten en belangen van het bedrijf coördineren.

Welke bekende verfmerken vallen onder AkzoNobel?

AkzoNobel beheert een uitgebreid portfolio van bekende verf- en coatingmerken. Tot de meest prominente merken behoren Flexa, Sikkens, Dulux, CetaBever en Hammerite voor decoratieve verven. Binnen de gespecialiseerde coatings zijn International, Interpon, Herbol en Trimetal enkele van de belangrijke merken die door AkzoNobel worden gevoerd.

Waarom is Nederland zo belangrijk voor de coatingindustrie?

Nederland is belangrijk voor de coatingindustrie vanwege verschillende factoren: een lange geschiedenis van chemische en verfproductie, een sterke focus op onderzoek en ontwikkeling, een gunstig logistiek klimaat (met havens zoals Rotterdam), en een cluster van zowel grote multinationals als innovatieve nichespelers. Dit alles draagt bij aan een dynamische en concurrerende markt die voortdurend nieuwe en duurzame oplossingen ontwikkelt.

Conclusie

De Nederlandse verf- en coatingindustrie is een levendige en essentiële sector met een aanzienlijke mondiale impact. Met een groot aantal bedrijven, variërend van de wereldwijde reus AkzoNobel tot gespecialiseerde lokale spelers, blijft Nederland een centrum van expertise en innovatie in de productie en ontwikkeling van coatings. De sector is cruciaal voor diverse andere industrieën en blijft zich ontwikkelen met een focus op duurzaamheid en geavanceerde technologieën. Dit maakt de Nederlandse coatingmarkt tot een fascinerend en belangrijk onderdeel van de nationale economie en een voortrekker op mondiaal niveau.

Als je andere artikelen wilt lezen die lijken op De Nederlandse Verfindustrie: Een Kleurrijk Overzicht, kun je de categorie Verf bezoeken.