Black Friday: Achter de Kortingen en de Kleur Zwart

Elk jaar, kort na Thanksgiving, verandert de wereld van retail in een kolkend geheel van kortingen, aanbiedingen en koopjesjagers: Black Friday. Dit fenomeen, dat enkele jaren geleden vanuit de Verenigde Staten is komen overwaaien, heeft zich in razend tempo verspreid over de hele wereld, inclusief Nederland en België. Wat begon als een dag van waanzinnige drukte in fysieke winkels, is geëvolueerd naar een meerdaags digitaal spektakel. Maar wat betekent 'zwart' eigenlijk in deze context, en hoe moeten zelfstandige winkeliers omgaan met deze commerciële golf? Dit artikel duikt dieper in de geschiedenis, de betekenis en de impact van Black Friday, en biedt handvatten voor zowel consumenten als ondernemers.

De Oorsprong van Black Friday: Waarom 'Zwart'?

De term 'Black Friday' roept vaak vragen op over de herkomst van het 'zwart'. De meest geaccepteerde theorie is verbonden met de boekhouding van retailers. Traditioneel werden verliezen in rode inkt geschreven en winsten in zwarte inkt. Black Friday wordt gezien als de dag waarop winkeliers, dankzij de enorme verkoopvolumes, eindelijk uit de rode cijfers kwamen en 'in het zwart' terechtkwamen, wat duidt op winstgevendheid.

De geschiedenis van deze dag is nauw verweven met Thanksgiving in de Verenigde Staten. De relatie tussen Thanksgiving en kerstinkopen leidde in de jaren dertig tot controverse. Detailhandelaren wilden graag een langer winkelseizoen, maar geen enkele winkel wilde de traditie doorbreken en als eerste adverteren vóór Thanksgiving. Om deze reden vaardigde president Franklin D. Roosevelt in 1939 een presidentiële proclamatie uit waarin Thanksgiving werd uitgeroepen tot de vierde donderdag in november, in plaats van de laatste donderdag, wat in sommige jaren een week eerder was. Dit was bedoeld om het kerstinkoopseizoen te verlengen. De meeste mensen namen de verandering van de president over, die later werd bekrachtigd door een wet van het Congres, maar velen bleven Thanksgiving op de traditionele datum vieren.

In de loop der jaren is Black Friday uitgegroeid tot de onofficiële start van het kerstinkoopseizoen, gekenmerkt door agressieve kortingen en vroege openingstijden. De druk op retailers om steeds vroeger te openen, resulteerde zelfs in het fenomeen 'Black Thursday', waarbij winkels al op Thanksgivingavond hun deuren openden. Dit leidde tot gemengde reacties van consumenten en werknemers, die vonden dat de commerciële drang de traditionele familiewaarden van Thanksgiving ondermijnde.

Van Fysieke Chaos naar Digitale Deals: De Evolutie van Black Friday

De aard van Black Friday is de afgelopen jaren drastisch veranderd. Wat ooit begon als een strijd om de beste deals in overvolle winkels, heeft zich verplaatst naar de digitale arena. De opkomst van online winkelen heeft de traditionele 'deurbreker'-aanbiedingen in fysieke winkels overschaduwd. Analisten zoals Marshal Cohen van The NPD Group stelden al in 2020 dat Black Friday terrein verliest aan online winkelen, en de COVID-19 pandemie heeft dit proces alleen maar versneld.

De pandemie zorgde er ook voor dat vakantieaanbiedingen over een langere periode werden aangeboden, soms al in oktober. Minder mensen winkelden fysiek op Black Friday 2020, en de meeste transacties vonden online plaats. Marktanalisten gaven aan dat verkopers van kleding, gereedschap en andere items die tijdens lockdowns als niet-essentieel werden beschouwd, minder zwaar werden gepromoot vanwege lagere productie, wat minder beschikbare voorraad betekende. Adobe Analytics rapporteerde dat online verkopen in 2020 $9 miljard bereikten, 22% meer dan het voorgaande jaar. Het voetverkeer naar winkels daalde in 2020 met 48% ten opzichte van het voorgaande jaar, volgens RetailNext, terwijl Sensormatic Solutions een daling van 52% rapporteerde.

Het fenomeen 'Black Thursday', waarbij winkels al op Thanksgivingavond opengingen, was een poging om de drukte te spreiden en consumenten eerder te bedienen. Kmart opende zijn winkels al in 1991 op Thanksgiving, en deed dit vele jaren. Vanaf 2011 volgden andere retailers deze trend, sommigen openden om 20.00 of 21.00 uur, wat spottend 'Black Thursday' werd genoemd. Later werd er zelfs gesproken van 'Gray Thursday' of 'Brown Thursday'. Echter, de 'Black Thursday'-verkopen van 2014 waren over het algemeen een mislukking, aangezien de totale verkopen voor het vakantieweekend met 11% daalden vergeleken met het voorgaande jaar, ondanks de zware drukte in de winkels op Thanksgivingavond.

Als reactie hierop besloten een aantal retailers in 2015 weer te sluiten op Thanksgiving. Walmart beloofde bijvoorbeeld dezelfde deals online aan te bieden voor degenen die thuis wilden blijven. De weerstand van consumenten tegen het openen op Thanksgiving Day omvatte de waargenomen over-commercialisering van Thanksgiving, het feit dat winkelmedewerkers geen tijd konden doorbrengen met hun dierbaren tijdens de feestdag, en de vroege 'doorbuster'-aanbiedingen die consumenten dwongen het genieten van Thanksgivingavond met hun families op te offeren om geen felbegeerde items te missen die mogelijk niet meer beschikbaar zouden zijn voor Kerstmis.

De meeste retailers stopten in 2020 met de inspanningen om 'doorbuster'-verkopen op Thanksgiving te houden; grote drukte was onder de meeste omstandigheden sinds maart verboden vanwege de aanhoudende COVID-19 pandemie, grote retailers zoals Walmart en Target hadden hun openingstijden al verkort en stopten met 24/7-operaties als reactie op de pandemie, en verschillende retailers die bekend stonden om het openen op de feestdag (met name Kmart, dat doorgaans reguliere openingstijden had) zijn snel achteruitgegaan. Volgens Adobe Analytics zette online winkelen op Thanksgiving 2020 een record neer met $5,1 miljard aan totale uitgaven, 21,5% hoger dan in 2019. De meeste grote retailers sloten in 2021 opnieuw op Thanksgiving, waarbij Target verklaarde dat hun beslissing permanent zou zijn; de kleine minderheid van winkelketens die dat jaar open bleef op de feestdag beperkte zich voornamelijk tot apotheken, dollarwinkels en supermarkten, retailcategorieën die traditioneel geen 'doorbusters' houden.

Het Dilemma van de Zelfstandige Winkelier: Wel of Niet Meedoen?

Voor zelfstandige winkeliers is Black Friday een jaarlijks terugkerend dilemma. Meedoen aan de 'gekte' of vasthouden aan de eigen waarden? Beide keuzes hebben hun voors en tegens.

Redenen om niet mee te doen

• Verlies van marge: Het meest gehoorde argument is de angst om de marges te veel te verlagen. Voor veel zelfstandigen zijn deze marges essentieel voor de bedrijfsvoering. Constant strooien met kortingen kan de financiële stabiliteit van de winkel in gevaar brengen.
• Behoud van imago: Veel zelfstandige winkeliers bouwen hun reputatie op service, deskundigheid en toegevoegde waarde, in plaats van op de laagste prijs. Meedoen aan Black Friday kan het imago van een winkel die kwaliteit en persoonlijke aandacht biedt, ondermijnen en de winkel in een prijzenoorlog trekken waar het moeilijk uit te komen is.
• Niet meegaan in de 'gekte': Sommige ondernemers willen simpelweg niet deel uitmaken van de commerciële hysterie en de vaak ondoordachte koopgedrag dat Black Friday met zich meebrengt.

Tips wanneer je niet mee wilt doen

Wil je als zelfstandige winkelier niet meedoen aan de kortingsgekte, dan zijn er toch manieren om in te spelen op de sfeer van Black Friday:

• Samenwerking: Zoek de samenwerking met andere winkels in de omgeving. Organiseer gezamenlijke activiteiten die consumenten naar jullie winkelstraat trekken, zonder dat er direct kortingen worden weggegeven. Denk aan speciale evenementen, proeverijen of workshops.
• Bonus in plaats van korting: Bied een waardevolle bonus of een cadeautje aan bij een aankoop. Dit kan iets kleins zijn dat past bij de sfeer van Black Friday, bijvoorbeeld een zwart product uit je assortiment (een zwarte kaars, een zwart notitieboekje, of een speciaal zwart verpakt product). Dit creëert een gevoel van waarde zonder directe margevermindering.
• Transparantie en communicatie: Leg je klanten uit waarom je niet meedoet aan Black Friday. Een eerlijke en duidelijke boodschap kan leiden tot begrip en sympathie. Klanten waarderen authenticiteit en kunnen zich identificeren met de keuze om niet mee te gaan in de massa. De kledingwinkel Kloffie is een bekend voorbeeld dat in 2017 succesvol communiceerde over hun keuze om niet mee te doen.

Redenen om wel mee te doen

• Kansen voor omzetgroei: Black Friday behoort steevast tot de drukste winkeldagen van het jaar. Het is een uitgelezen kans om een deel van het koopgrage publiek naar jouw winkel te trekken en een aanzienlijke omzetboost te realiseren. Het negeren van deze dag kan betekenen dat je veel potentiële klanten misloopt.
• Nieuwe klanten aantrekken: Kortingsacties op Black Friday kunnen nieuwe klanten aantrekken die anders misschien niet naar je winkel zouden komen. Als deze klanten eenmaal binnen zijn, kun je ze overtuigen met jouw service en productaanbod, wat kan leiden tot langdurige klantrelaties.
• Strategische actie: Meedoen aan Black Friday betekent niet dat je constant met kortingen moet strooien. Het kan een eenmalige, strategische actie zijn om de omzet te verhogen en de naamsbekendheid te vergroten, zonder je imago als kwaliteitswinkel aan te tasten.

Tips wanneer je wel mee wilt doen

Als je besluit wel mee te doen aan Black Friday, doe het dan slim en strategisch:

• Voorraadbeheer: Gebruik Black Friday om 'winkeldochters' of 'slowmovers' (producten die slecht verkopen) af te bouwen. Ja, je levert wat marge in, maar het is beter om die voorraad om te zetten in geld en die ruimte vrij te maken voor beter verkopende producten. Slecht lopende artikelen worden niet beter met de tijd; snel afscheid nemen is vaak de beste optie.
• Speciaal inkopen: Veel leveranciers bieden speciale Black Friday-kortingen aan. Maak hiervan gebruik om producten in te kopen die je met een aantrekkelijke korting kunt aanbieden, zonder dat dit ten koste gaat van je eigen marge. Dit stelt je in staat om concurrerende prijzen te bieden en tegelijkertijd winstgevend te blijven.
• Gerichte acties: Focus je kortingen op specifieke productgroepen of bundelaanbiedingen. Dit kan de waargenomen waarde verhogen en tegelijkertijd de marge op andere producten intact laten.

De Impact op Retail: Cijfers en Trends

De National Retail Federation (NRF) publiceert jaarlijks cijfers over de verkopen tijdens het Thanksgiving-weekend, wat het 'Black Friday-weekend' omvat (donderdag, vrijdag, zaterdag en de verwachte uitgaven voor zondag). Deze enquêtes schatten het aantal shoppers, niet het aantal mensen. De lengte van het winkelseizoen is niet elk jaar hetzelfde: de datum voor Black Friday varieert tussen 23 en 29 november, terwijl kerstavond vaststaat op 24 december.

Uit de tabel blijkt dat het aantal shoppers en de totale bestedingen in de loop der jaren aanzienlijk zijn gegroeid, met schommelingen die de veranderende retailomgeving weerspiegelen. Vooral de verschuiving naar online heeft de dynamiek van Black Friday fundamenteel beïnvloed, wat te zien is aan de stijgende online verkoopcijfers en de afnemende fysieke winkelbezoeken in recentere jaren.

Veelgestelde Vragen over Black Friday

Wat is Black Friday?
Black Friday is de vrijdag na Thanksgiving in de Verenigde Staten, traditioneel gezien als de start van het kerstinkoopseizoen. Het staat bekend om de enorme kortingen en aanbiedingen die retailers aanbieden.

Waarom wordt het "Black Friday" genoemd?
De meest gangbare verklaring is dat 'zwart' verwijst naar de zwarte inkt die in de boekhouding wordt gebruikt om winsten aan te geven. Na een periode van verliezen (rode inkt), zouden retailers op deze dag eindelijk winst maken en 'in het zwart' komen.

Is Black Friday alleen voor grote winkelketens?
Hoewel grote ketens vaak de meest opvallende deals hebben, doen steeds meer zelfstandige winkeliers mee, of ze spelen er op hun eigen manier op in. Het artikel bespreekt uitgebreid de voor- en nadelen voor kleine ondernemers.

Wat is "Black Thursday"?
"Black Thursday" verwees naar de trend waarbij retailers al op Thanksgivingavond (de donderdag vóór Black Friday) hun deuren openden om de verkoop te starten. Deze trend is echter afgenomen, mede door consumentenprotesten en de verschuiving naar online winkelen.

Wanneer werd Black Friday populair in Nederland en België?
Het fenomeen is enkele jaren geleden vanuit de VS komen overwaaien en heeft sindsdien snel aan populariteit gewonnen in zowel Nederland als België, met elk jaar meer deelnemende retailers en een grotere consumentenbetrokkenheid.

De beslissing om mee te doen aan Black Friday, of er juist bewust van af te zien, is uiteindelijk een persoonlijke keuze voor elke zelfstandige winkelier. Er is geen 'juist' of 'fout' antwoord, aangezien beide benaderingen hun eigen voordelen en nadelen hebben. Het belangrijkste is om een weloverwogen beslissing te nemen die past bij de identiteit van je winkel en je langetermijndoelen. Experimenteer, analyseer wat werkt voor jouw specifieke situatie, en volg vooral je eigen gevoel. Of je nu kiest voor spectaculaire kortingen, creatieve bonussen, of een duidelijke uitleg waarom je niet meedoet, communicatie en strategie zijn de sleutel tot succes in dit dynamische retaillandschap.

Als je andere artikelen wilt lezen die lijken op Black Friday: Achter de Kortingen en de Kleur Zwart, kun je de categorie Verf bezoeken.