Kalk in de Schouder: Symptomen en Behandeling

Schouderpijn is een veelvoorkomende klacht die het dagelijks leven aanzienlijk kan beïnvloeden. Van eenvoudige taken zoals het optillen van een kopje tot sportactiviteiten, elke beweging kan een bron van ongemak worden. Hoewel er talloze oorzaken zijn voor schouderklachten, is kalkafzetting in de schouderpezen, ook wel tendinitis calcarea genoemd, een specifieke aandoening die vaak over het hoofd wordt gezien of verkeerd wordt begrepen. Deze aandoening kan leiden tot intense pijn en een aanzienlijke beperking van de schouderfunctie. Dit artikel duikt dieper in de symptomen, oorzaken, diagnose en behandelingsopties voor kalk in de schouder, zodat u beter geïnformeerd bent en de juiste stappen kunt nemen naar herstel.

Kalk in de schouder, medisch bekend als tendinitis calcarea, is een aandoening waarbij calciumkristallen zich afzetten in de pezen van het schoudergewricht. Meestal betreft dit de rotatorkoefpezen, en in 80% van de gevallen wordt de kalkafzetting specifiek gezien in de supraspinatuspees, één van de vier belangrijkste pezen die cruciaal zijn voor de beweging en stabiliteit van de schouder. Deze afzettingen kunnen variëren in grootte en consistentie, van een zachte, pastale substantie tot harde, krijtachtige structuren. Wanneer deze kalkafzettingen ontstoken raken of in aanraking komen met de slijmbeurs (bursa), die de pezen beschermt, kan dit leiden tot aanzienlijke pijn en ongemak. Het is een aandoening die vooral voorkomt bij vrouwen tussen de 30 en 60 jaar, maar kan in principe bij iedereen optreden.

Wat zijn de symptomen van kalk in de schouder?

De symptomen van kalk in de schouder kunnen variëren in intensiteit en aard, afhankelijk van de grootte en locatie van de kalkafzetting, en of er sprake is van een acute ontsteking. De meest prominente klachten zijn echter pijn en functiebeperking. Het is belangrijk deze symptomen te herkennen om tijdig de juiste diagnose en behandeling te krijgen.

• Pijn in de schouder en bovenarm: Dit is het meest voorkomende en vaak meest hinderlijke symptoom. De pijn kan variëren van een doffe, constante pijn tot scherpe, stekende pijnen, vooral bij bepaalde bewegingen.
• Verergering bij beweging: De pijn neemt vaak toe bij het bewegen van de arm, met name bij het zijwaarts optillen van de arm (abductie) en het naar achteren draaien van de arm richting de rug (interne rotatie). Dit zijn bewegingen waarbij de aangetaste pees onder spanning komt te staan of in conflict komt met de kalkafzetting.
• Nachtelijke pijn: Veel patiënten ervaren ernstige pijn 's nachts, vooral bij het liggen op de aangedane schouder. Deze nachtelijke pijn kan zo intens zijn dat het de slaap verstoort en kan leiden tot vermoeidheid en irritatie overdag.
• Pijn in rust: Naarmate de aandoening vordert, kan de schouder ook in rust pijnlijk zijn, niet alleen bij beweging. Dit duidt vaak op een meer gevorderde ontsteking of irritatie.
• Uitstralende pijn: De pijn kan uitstralen naar andere gebieden, zoals de nek, het schouderblad, de bovenarm en soms zelfs tot in de hand. Dit kan verward worden met andere aandoeningen, zoals nekklachten of zenuwbeknelling.
• Moeite met heffen van de arm: Het optillen van de arm boven schouderhoogte of het reiken naar objecten kan extreem pijnlijk of zelfs onmogelijk zijn. Dit komt door de inklemming van de pees en de pijn die dit veroorzaakt.
• Beperkte bewegingsvrijheid: Naast pijn bij beweging, kan de algehele bewegingsvrijheid van de schouder beperkt zijn. Dit kan leiden tot problemen met dagelijkse activiteiten zoals aankleden, haar kammen of huishoudelijke taken.
• Gevoeligheid bij aanraking: De schouder kan gevoelig zijn bij aanraking, vooral op de plek van de kalkafzetting of de ontstoken slijmbeurs.

De symptomen kunnen zich acuut voordoen, bijvoorbeeld na een val of onverwachte beweging, of geleidelijk ontstaan en verergeren over een langere periode. Soms verdwijnen de klachten spontaan wanneer het lichaam de kalkafzetting vanzelf oplost, maar in veel gevallen is medische interventie noodzakelijk om de pijn te verlichten en de functionaliteit te herstellen.

Wat zijn de oorzaken van kalkafzetting in de schouder?

De exacte oorzaak van kalkafzetting in de schouderpezen is niet altijd even duidelijk, en vaak is er sprake van een combinatie van factoren. Het is geen direct gevolg van een calciumrijk dieet, maar eerder een lokaal proces in de pees. Verschillende risicofactoren kunnen bijdragen aan het ontstaan van tendinitis calcarea:

• Overbelasting: Herhaalde bewegingen, vooral bovenhandse bewegingen, kunnen leiden tot irritatie en microtrauma in de schouderpezen. Dit kan het lichaam aanzetten tot de afzetting van calciumkristallen als reactie op de 'schade'. Denk hierbij aan beroepen zoals schilders, bouwvakkers, of sporters die veel bovenhands werken, zoals tennissers of volleyballers.
• Trauma: Een val op de schouder of een plotselinge, onverwachte beweging kan directe schade aan de pees veroorzaken, wat de ontwikkeling van kalkafzettingen kan initiëren of verergeren. Bijvoorbeeld na het 'plafonds witten', tuinieren of verhuizen.
• Impingement (inklemming): Bij impingement komen de schouderpezen en/of de slijmbeurs in de knel onder het schouderdak (acromion) bij bepaalde bewegingen. Dit kan leiden tot chronische irritatie en ontsteking, wat een voedingsbodem kan zijn voor kalkafzetting. Deze inklemming kan verergeren door vaak bovenhandse bewegingen te herhalen.
• Anatomische variaties: Sommige mensen hebben van nature een kleinere ruimte onder het schouderdak of een afwijkende vorm van het acromion. Ook botwoekeringen (osteofyten) aan de onderkant van het schouderdak kunnen de ruimte vernauwen, waardoor de pezen sneller 'vastlopen' en geïrriteerd raken.
• Slechte houding en bewegingspatroon: Een voorovergebogen houding of een verkeerd bewegingspatroon van de schouderspieren kan de mechanica van de schouder veranderen. Hierdoor kan het schouderdak te veel boven de schouderkop hangen, waardoor de pezen bij het optillen van de arm eerder en meer in contact komen met het schouderdak, wat frictie en irritatie veroorzaakt.
• Slecht functionerende schouderspieren: De kleine schouderspieren, die onder het schouderdak liggen, hebben een cruciale functie. Ze zorgen ervoor dat de kop van de bovenarm iets 'inzakt' bij het heffen van de arm, waardoor er voldoende ruimte blijft voor de slijmbeurs en de pezen. Als deze spieren niet goed functioneren, kan de schouderkop te hoog bewegen, wat leidt tot inklemming van de pezen en slijmbeurs.
• Veroudering: Naarmate we ouder worden, ondergaan pezen natuurlijke degeneratieve veranderingen, wat ze kwetsbaarder kan maken voor letsel en kalkafzetting.
• Geslacht en leeftijd: Zoals eerder genoemd, komt tendinitis calcarea vaker voor bij vrouwen in de leeftijdscategorie van 30 tot 60 jaar, hoewel de reden hiervoor niet volledig is opgehelderd.

Het is belangrijk te begrijpen dat kalkafzetting in de schouder vaak een chronisch proces is, waarbij de pees herhaaldelijk wordt blootgesteld aan stress en irritatie, wat uiteindelijk leidt tot de vorming van calciumafzettingen. Deze afzettingen kunnen op hun beurt weer leiden tot ontstekingen, vooral wanneer de kalk in aanraking komt met de gevoelige slijmbeurs.

Diagnose van kalk in de schouder

De diagnose van kalk in de schouder wordt gesteld op basis van een combinatie van factoren: uw klachtenpatroon, lichamelijk onderzoek en beeldvormende diagnostiek. Het is essentieel om een nauwkeurige diagnose te krijgen, omdat de symptomen van kalkafzetting soms kunnen lijken op die van andere schouderaandoeningen.

• Anamnese (vraaggesprek): De arts zal gedetailleerde vragen stellen over uw symptomen, zoals de aard van de pijn, wanneer deze optreedt (bij beweging, in rust, 's nachts), welke bewegingen de pijn verergeren, en hoe lang u al klachten heeft. Ook relevante medische geschiedenis en beroepsmatige of sportieve activiteiten komen aan bod.
• Lichamelijk onderzoek: De arts zal uw schouder onderzoeken op pijnlijke plekken, bewegingsbeperkingen en de functionaliteit van de spieren rondom de schouder. Specifieke tests kunnen worden uitgevoerd om de rotatorkoefpezen en de slijmbeurs te beoordelen.
• Röntgenfoto's: Dit is de primaire methode om kalkafzettingen in de schouder te visualiseren. Op een röntgenfoto is de kalkafzetting zichtbaar als een wolkvormige structuur of een dichte, witte vlek boven de schouderkop, meestal in de pezen. De grootte en locatie van de kalk kunnen hiermee worden bepaald.
• Echografie: Een echografie van de schouder kan een waardevolle aanvulling zijn op de diagnose. Met echografie kunnen niet alleen de kalkafzettingen gedetailleerder in beeld worden gebracht, maar ook de status van de omliggende zachte weefsels, zoals de pezen en de slijmbeurs. Het kan ontstekingen, zwellingen en eventuele scheurtjes in de pezen aantonen. Bovendien is echografie dynamisch, wat betekent dat de schouder tijdens het onderzoek kan worden bewogen om te zien hoe de kalkafzetting zich gedraagt tijdens beweging. Het is ook het voorkeursmiddel voor het begeleiden van injecties en barbotageprocedures.
• MRI-scan: Hoewel minder vaak gebruikt voor de primaire diagnose van kalkafzetting, kan een MRI-scan overwogen worden als er twijfel is over de diagnose, of als er vermoeden is van andere complexe schouderproblemen, zoals peesscheuren die niet goed zichtbaar zijn op echografie of röntgen.

De combinatie van deze diagnostische middelen stelt de arts in staat om een nauwkeurige diagnose te stellen en een passend behandelplan op te stellen dat is afgestemd op uw specifieke situatie.

Behandelingsopties voor kalk in de schouder

De behandeling van kalk in de schouder is gericht op het verlichten van pijn, het verminderen van ontsteking en, waar mogelijk, het verwijderen van de kalkafzetting om de schouderfunctie te herstellen. Er zijn zowel conservatieve als invasieve behandelingsopties beschikbaar, afhankelijk van de ernst van de klachten en de grootte van de kalkafzetting.

Conservatieve behandelingen

• Rust en aanpassing van activiteiten: Het vermijden van pijnlijke bewegingen en activiteiten die de schouder overbelasten, is een eerste stap. Dit betekent niet altijd volledige immobilisatie, maar eerder een bewuste aanpassing van dagelijkse routines en sportactiviteiten.
• Pijnstilling en ontstekingsremmers: Over-the-counter pijnstillers zoals paracetamol kunnen verlichting bieden. Ontstekingsremmers (NSAID's) zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac kunnen worden voorgeschreven om zowel pijn als ontsteking te verminderen. Het gebruik hiervan dient altijd in overleg met een arts te gebeuren.
• Fysiotherapie: Een cruciaal onderdeel van de behandeling. Een fysiotherapeut kan helpen bij het herstellen van een normaal bewegingspatroon van de schoudergordel, het versterken van de schouderspieren en het verbeteren van de houding. Oefeningen zijn gericht op het vergroten van de bewegingsvrijheid en het verminderen van de belasting op de aangedane pezen. Een goede analyse van de belasting en belastbaarheid is hierbij essentieel.
• Corticosteroïde injecties: Een injectie met een ontstekingsremmer (corticosteroïde) en pijnstilling direct in de buurt van de ontstoken pees of slijmbeurs kan tijdelijk aanzienlijke pijnverlichting geven. Deze injecties kunnen echter niet onbeperkt worden herhaald (meestal maximaal twee keer, met een derde overweging na enkele maanden), vanwege mogelijke bijwerkingen en het risico op peesverzwakking bij frequent gebruik.

Minimaal invasieve behandelingen

• Barbotage (Needling): Dit is een echogeleide procedure waarbij de kalkafzetting in een pees met vloeistofinjecties wordt getracht te verwijderen. Onder echogeleiding wordt een dunne naald in de kalkafzetting gebracht. Vervolgens wordt een zoutoplossing ingespoten om de kalk te verweken en op te zuigen. Het resultaat van deze behandeling is succesvol in ongeveer 80% van de patiënten. De schouderpijn kan de eerste week na de behandeling flink toenemen, maar neemt geleidelijk af. Na de procedure wordt vaak een injectie met een ontstekingsremmer en pijnstilling gegeven om de initiële pijn te beheersen. Het is aanbevolen om de eerste dagen goede orale pijnstilling te gebruiken.
• Extracorporale Shockwave Therapie (ESWT): Hoewel niet expliciet genoemd in de brontekst, is dit een veelgebruikte methode waarbij hoogenergetische geluidsgolven gericht worden op de kalkafzetting. Deze golven kunnen de kalk doen afbreken en het genezingsproces van de pees stimuleren.

Chirurgische behandeling

Als conservatieve behandelingen, inclusief barbotage, onvoldoende effect hebben en de klachten aanhouden, kan een operatieve behandeling worden overwogen. Dit is doorgaans de laatste behandelingsoptie.

• Kijkoperatie (Arthroscopie): De meest voorkomende chirurgische benadering. Via kleine incisies worden een camera (arthroscoop) en instrumenten ingebracht om de kalkafzetting te verwijderen en eventueel de slijmbeurs schoon te maken (bursectomie) of de ruimte onder het schouderdak te vergroten (acromioplastiek). Dit is een relatief minimaal invasieve procedure met een sneller herstel dan een open operatie.
• Open procedure: In zeldzame gevallen, bij zeer grote of moeilijk bereikbare kalkafzettingen, kan een open operatie nodig zijn, waarbij een grotere incisie wordt gemaakt.

Na een chirurgische ingreep volgt altijd een periode van revalidatie met fysiotherapie om de schouderfunctie en kracht volledig te herstellen.

Vergelijking van Behandelingsopties

De keuze voor een behandeling hangt af van de ernst van de klachten, de grootte en aard van de kalkafzetting, en uw persoonlijke voorkeur. Hieronder een korte vergelijking:

Veelgestelde Vragen over Kalk in de Schouder

Hieronder beantwoorden we enkele veelgestelde vragen over kalkafzetting in de schouder om u een completer beeld te geven van de aandoening en het herstelproces.

Kan ik (blijven) sporten met tendinitis calcarea klachten?

Ja, sporten is in veel gevallen mogelijk. Wij adviseren om te belasten op geleide van pijnklachten. Dit betekent dat u de grenzen van de pijn niet mag overschrijden. Forceer geen bewegingen die pijn veroorzaken. Pas eventueel uw sportactiviteiten aan, bijvoorbeeld door de intensiteit te verminderen, alternatieve oefeningen te doen of tijdelijk te stoppen met bovenhandse bewegingen. Luister goed naar uw lichaam en overleg bij twijfel altijd met uw fysiotherapeut of arts.

Mag ik werken met tendinitis calcarea klachten?

Ook werken is vaak toegestaan, wederom op geleide van pijnklachten. Probeer bewegingen die de pijn triggeren te vermijden. Indien uw werk veel bovenhandse activiteiten of repetitieve schouderbelasting vereist, is het raadzaam dit met uw werkgever te bespreken en te kijken naar mogelijke aanpassingen van uw werkplek of taken. Een bedrijfsarts kan hierbij adviseren. Het is belangrijk om niet door de pijngrens heen te gaan om verdere irritatie of ontsteking te voorkomen.

Wat voor pijnstilling kan ik gebruiken?

U kunt beginnen met paracetamol, wat vaak voldoende is voor milde tot matige pijn. Voor sterkere pijn of wanneer er ook sprake is van ontsteking, kunt u dit combineren met een ontstekingsremmer (NSAID) zoals ibuprofen, naproxen of diclofenac. Overleg dit altijd met uw arts of apotheker, aangezien NSAID's bijwerkingen kunnen hebben en niet voor iedereen geschikt zijn, met name bij bepaalde maag-darmproblemen of hart- en vaatziekten.

Hoe vaak kan ik een injectie krijgen?

Een corticosteroïde injectie kan doorgaans twee keer aan u gegeven worden in een bepaalde periode. Een derde injectie valt pas te overwegen als de tweede injectie al enkele maanden geleden is en er nog steeds aanzienlijke klachten zijn. Dit komt door de mogelijke bijwerkingen van corticosteroïden, zoals verzwakking van peesweefsel. Uw arts zal de afweging maken op basis van uw specifieke situatie.

Wat als de injecties niet helpen?

Als injecties onvoldoende verlichting bieden, is de voorkeur om de fysiotherapie voor een langere periode voort te zetten en eventueel de behandelingen te intensiveren. Fysiotherapie richt zich op de onderliggende oorzaak en het herstel van de schouderfunctie. Als uitgebreide conservatieve behandeling (inclusief fysiotherapie en eventueel barbotage) niet het gewenste resultaat oplevert, dan is een operatieve behandeling de laatste optie. Dit zal altijd in goed overleg met u en uw arts gebeuren, waarbij de voor- en nadelen zorgvuldig worden afgewogen.

Kan de kalk terugkomen na barbotage?

Ja, het is mogelijk dat de kalkafzetting na een succesvolle barbotage op termijn terugkomt, hoewel dit niet bij iedereen gebeurt. Het lichaam heeft de neiging om op bepaalde plekken opnieuw calcium af te zetten. Bij het terugkomen van pijnklachten adviseren wij u eerst paracetamol, eventueel in combinatie met een ontstekingsremmer, te gebruiken. Als de pijnklachten aanhouden ondanks medicatie, neemt u contact op met uw arts voor verdere evaluatie.

Kan de barbotage herhaald worden?

Ja, een barbotage kan meerdere keren gedaan worden, afhankelijk van de tijdsduur tussen de behandelingen en de reactie op de eerdere procedure. Het advies is om in ieder geval 2-3 maanden te wachten voordat een herhaling van de barbotage wordt overwogen. Dit geeft de schouder voldoende tijd om te herstellen en de effecten van de eerste behandeling te beoordelen.

Wat kan ik doen om kalkafzetting in de schouder te voorkomen?

Hoewel niet alle gevallen van kalkafzetting te voorkomen zijn, kunt u wel stappen ondernemen om het risico te verkleinen. Zorg voor een goede houding, vermijd langdurige overbelasting van de schouder, en bouw sportactiviteiten geleidelijk op. Regelmatige oefeningen om de schouderspieren te versterken en de flexibiliteit te behouden, kunnen ook helpen. Luister altijd naar de signalen van uw lichaam en neem bij aanhoudende pijn tijdig contact op met een zorgprofessional.

Kalk in de schouder is een pijnlijke, maar veelal goed behandelbare aandoening. Het is cruciaal om de symptomen te herkennen en tijdig medische hulp in te schakelen voor een accurate diagnose. Met de juiste behandeling, variërend van fysiotherapie en medicatie tot minimaal invasieve procedures zoals barbotage of in zeldzame gevallen chirurgie, kunt u de pijn effectief beheersen en de functionaliteit van uw schouder herstellen. Wees geduldig met het herstelproces en werk nauw samen met uw zorgverleners voor het beste resultaat. Uw gezonde schouder is het waard!

Als je andere artikelen wilt lezen die lijken op Kalk in de Schouder: Symptomen en Behandeling, kun je de categorie Verf bezoeken.