Rijksmuseum: Meesterwerken en Nederlandse Geschiedenis

Het Rijksmuseum in Amsterdam is niet zomaar een museum; het is een nationaal icoon, een schatkamer vol kunst en geschiedenis die de ziel van Nederland weerspiegelt. Als een van de grootste en meest bezochte musea van de Nederlandse hoofdstad, biedt het een ongeëvenaarde blik op ruim 800 jaar van de Nederlandse cultuur. Of je nu speciaal komt voor de wereldberoemde meesterwerken van schilders als Rembrandt, Vermeer en Van Gogh, of je wilt verdiepen in de rijke geschiedenis van het land, het Rijksmuseum belooft een onvergetelijke ervaring.

De Rijke Geschiedenis van een Nationaal Icoon

De reis van het Rijksmuseum begon lang voordat het zijn huidige majestueuze gebouw aan het Museumplein betrok. Het idee voor een nationaal museum ontstond in de nasleep van de Bataafse Republiek, toen in 1795 de minister van Financiën, Isaac Gogel, pleitte voor de oprichting van een instelling naar het voorbeeld van het Louvre. Zijn visie was duidelijk: het museum moest de Nederlandse vaderlandsliefde aanwakkeren en de nationale kunstschatten bewaren voor het nageslacht.

Oprichting en Vroege Verhuizingen

Op 31 mei 1800 opende de Nationale Kunstgalerij haar deuren in Huis Ten Bosch in Den Haag. De collectie, bestaande uit ongeveer 200 kunstwerken en objecten, was voornamelijk afkomstig uit de persoonlijke verzamelingen van Nederlandse stadhouders. De galerie verhuisde in 1805 naar de Galerij Prins Willem V op het Buitenhof, eveneens in Den Haag. Met de oprichting van het Koninkrijk Holland in 1806, werd in 1808 besloten het museum naar Amsterdam te verhuizen. Deze stap betekende een aanzienlijke uitbreiding van de collectie, aangezien ook de kunstwerken in het bezit van Amsterdam, waaronder De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn, werden toegevoegd.

In Amsterdam vond de collectie aanvankelijk onderdak in het Koninklijk Paleis. Echter, de ruimte bleek al snel ontoereikend, wat leidde tot een verhuizing in 1817 naar het Trippenhuis. Ook hier kon de omvangrijke collectie niet optimaal worden tentoongesteld. Dit resulteerde in verdere verplaatsingen: in 1820 opende het Mauritshuis in Den Haag zijn deuren voor een deel van de collectie, en in 1838 werden negentiende-eeuwse kunstwerken naar het Paviljoen Welgelegen in Haarlem gebracht. Het was duidelijk dat een permanent en passend onderkomen noodzakelijk was.

Het Iconische Gebouw van Cuypers

De zoektocht naar een definitief thuis culmineerde in 1863 in een wedstrijd voor het ontwerp van een nieuw Rijksmuseum. Geen van de inzendingen voldeed echter aan de hoge kwaliteitseisen, waardoor in 1876 een nieuwe wedstrijd werd georganiseerd. Ditmaal kwam Pierre Cuypers als winnaar uit de bus, de architect wiens ontwerp in de eerdere wedstrijd tweede was geworden. Cuypers' winnende ontwerp was baanbrekend, met een unieke combinatie van gotische en renaissance-elementen die zowel grootsheid als verfijning uitstraalden.

De bouw van het nieuwe Rijksmuseum aan het Museumplein in Amsterdam begon op 1 oktober 1876. Cuypers' visie reikte verder dan alleen de architectuur; zowel de binnen- als buitenkant van het gebouw werden rijkelijk versierd met verwijzingen naar de Nederlandse kunstgeschiedenis. Voor deze decoraties werd een aparte wedstrijd gehouden, waaruit B. van Hofe en J.F. Vermeylen als winnaars voor de beelden kwamen, G. Storm voor de schilderijen, en W.F. Dixon voor de glas-in-loodramen. Op 13 juli 1885 opende het nieuwe Rijksmuseum officieel zijn deuren, een mijlpaal in de Nederlandse cultuurgeschiedenis.

Grootschalige Renovatie

Hoewel het Rijksmuseum door de twintigste eeuw heen diverse kleinere renovaties onderging, was de meest ingrijpende restauratie en renovatie die van 2003 tot 2013. Deze grootschalige werken, die tien jaar in beslag namen en maar liefst 375 miljoen euro kostten, transformeerden het museum tot een modern complex dat klaar was voor de 21e eeuw. Gedurende deze periode was het museum gesloten, maar een selectie van topstukken bleef toegankelijk in een naastgelegen gebouw, dat later als de Philipsvleugel aan het museum werd toegevoegd.

Op 13 april 2013 werd het Rijksmuseum, in volle glorie hersteld, heropend door koningin Beatrix. De heropening was een doorslaand succes, met recordaantallen bezoekers in de jaren die volgden. Met 2,2 miljoen bezoekers in 2013 en 2,47 miljoen in 2014, werd het al snel het meest bezochte museum van Nederland, een bewijs van de blijvende aantrekkingskracht en het belang van dit culturele erfgoed.

De Ongeëvenaarde Collectie van het Rijksmuseum

Het Rijksmuseum, het grootste kunstmuseum van Nederland, herbergt een duizelingwekkende collectie van ongeveer 8.000 kunst- en historische objecten die permanent worden tentoongesteld. De totale collectie van het museum omvat maar liefst een miljoen objecten, variërend van de twaalfde eeuw tot het jaar 2000. Hieronder bevinden zich meer dan 2.000 schilderijen van meesters uit de Nederlandse Gouden Eeuw, met namen als Johannes Vermeer, Jan Steen en natuurlijk Rembrandt van Rijn. De collectie is thematisch en chronologisch verdeeld over elf collecties, verspreid over vier verdiepingen, waardoor bezoekers een logische en boeiende reis door de Nederlandse geschiedenis en kunst kunnen maken.

Een Overzicht van de Verdiepingen

Een plattegrond van het gebouw is te vinden op de officiële website van het Rijksmuseum, maar hieronder volgt een beknopt overzicht van wat u op elke verdieping kunt verwachten:

De Begane Grond: Van Middeleeuwen tot Azië

Op de begane grond van het Rijksmuseum wacht een verrassende diversiteit aan collecties. Aan de ene zijde van het gebouw bevinden zich de Special Collections, een schatkamer van Delfts Blauw, fonkelende juwelen en historische wapens. Deze objecten vertellen verhalen over ambacht, rijkdom en conflict door de eeuwen heen. Aan de andere zijde van de begane grond worden bezoekers meegenomen naar de periode van 1100 tot 1600. Hier kunt u middeleeuwse religieuze schilderijen bewonderen, die een diepgaand inzicht bieden in de kunst en spiritualiteit van die tijd.

Niet te missen op de begane grond is het Aziatisch Paviljoen, gelegen in de richting van de Philipsvleugel. Dit deel van het museum presenteert een indrukwekkende verzameling Aziatische beelden, schilderijen en objecten. Hoogtepunten zijn onder andere een sereen beeld van Shiva en de imposante beelden van de Tempelwachters, die de rijke culturele uitwisselingen en invloeden door de geschiedenis heen benadrukken. De Philipsvleugel, bereikbaar via een gang langs het Aziatisch Paviljoen, is gewijd aan wisselende tentoonstellingen, met zowel werken uit de eigen collectie als bruiklenen van andere musea. Daarnaast herbergt deze vleugel een vaste fotografietentoonstelling, die de evolutie van dit medium door de jaren heen belicht.

De Eerste Verdieping: 18e en 19e Eeuwse Pracht

De eerste verdieping neemt u mee naar latere periodes van kunst en geschiedenis. Boven de Special Collections vindt u de werken en objecten uit de achttiende eeuw. Hier is met veel oog voor detail een ontvangstkamer uit Haarlem nagebouwd, waardoor bezoekers een authentiek beeld krijgen van het dagelijkse leven en de esthetiek van die tijd. Ook zijn er werken te bewonderen van kunstenaars zoals Jean-Étienne Liotard, bekend om zijn verfijnde portretten.

Aan de andere kant van de eerste verdieping bevindt zich de collectie uit de negentiende eeuw. Deze sectie toont de ontwikkelingen in de kunst na de Gouden Eeuw, met werken van invloedrijke kunstenaars als Paul Gabriël en Vincent van Gogh, wiens vroege werken hier te zien zijn. Een ander prominent stuk is het monumentale schilderij 'De Slag bij Waterloo' van Jan Willem Pieneman, dat de grootsheid en tragedie van deze historische gebeurtenis indringend vastlegt.

De Tweede Verdieping: De Glorie van de Gouden Eeuw

De tweede verdieping is het hart van de Nederlandse Gouden Eeuw. Aan de ene zijde van het gebouw vindt u werken uit de eerste helft van de zeventiende eeuw, een periode van ongekende bloei in kunst, wetenschap en handel. Hier hangt onder meer een portret van Willem van Oranje, de vader des vaderlands, en worden objecten tentoongesteld die afkomstig zijn van de beroemde overwintering op Nova Zembla, die getuigen van de Nederlandse ontdekkingsreizen. Bovendien kunnen bezoekers hier een aantal meesterwerken van Rembrandt bewonderen, die een voorproefje geven van de grootsheid die verderop in het museum te vinden is.

De collectie uit de tweede helft van de zeventiende eeuw bevindt zich aan de andere kant van de tweede verdieping. Deze sectie omvat bijzondere poppenhuizen uit die tijd, die een fascinerend inzicht bieden in het huiselijk leven en de interieurdecoratie van welgestelde families. Daarnaast zijn er diverse schilderijen te zien en kunt u hier nog meer prachtig Delfts Blauw vinden, een kenmerkend product van de Nederlandse ambachtskunst.

De Eregalerij en De Nachtwachtzaal

Tussen de twee delen van de tweede verdieping liggen de Eregalerij en de Nachtwachtzaal, de absolute kroonjuwelen van het Rijksmuseum. In de Eregalerij zijn de grootste en meest iconische werken uit de Nederlandse kunstgeschiedenis verzameld, waaronder het serene 'Melkmeisje' van Johannes Vermeer en het intieme 'Joodse Bruidje' van Rembrandt. Deze werken, die bekend staan om hun virtuoze techniek en diepgaande emotie, trekken jaarlijks miljoenen bezoekers.

De Nachtwachtzaal herbergt het grootste en meest beroemde werk van Rembrandt: 'De Nachtwacht'. Dit monumentale schuttersstuk, geschilderd in 1642 voor een vergaderzaal van de Amsterdamse stadswacht, meet maar liefst 379,5 centimeter hoog en 453,5 centimeter breed. Het is een meesterwerk van licht, schaduw en compositie, dat een levendige indruk geeft van het zeventiende-eeuwse Amsterdam. Belangrijk om te weten is dat 'De Nachtwacht' sinds juli 2019 wordt onderzocht in het kader van 'Operatie Nachtwacht' om het best mogelijke behandelplan voor het kunstwerk te kunnen bepalen. Dit onderzoek vindt plaats in de Nachtwachtzaal zelf, achter een glazen wand, waardoor bezoekers het proces ter plekke kunnen volgen. Houd er rekening mee dat onderzoekers of apparatuur tijdelijk delen van het werk kunnen bedekken.

De Derde Verdieping: 20e Eeuwse Innovatie

De derde verdieping van het Rijksmuseum is gewijd aan de kunst en objecten uit de twintigste eeuw, waarmee de collectie de moderne tijd betreedt. Aan de ene kant van het gebouw vindt u een collectie werken uit de tweede helft van de twintigste eeuw, die de naoorlogse ontwikkelingen en artistieke stromingen weerspiegelen. Hier worden onder andere werken van de invloedrijke Cobra-kunstenaar Karel Appel tentoongesteld, evenals iconische kledingstukken van de legendarische modeontwerper Yves Saint Laurent, die de kruisbestuiving tussen kunst en design belichten.

Aan de andere zijde van de verdieping staan werken uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Deze sectie toont de innovaties en veranderingen die de wereld in deze periode onderging. U vindt hier bijvoorbeeld een model van één van de eerste vliegtuigen, dat de vroege dagen van de luchtvaart symboliseert, en werken van Gerrit Rietveld, een pionier van de De Stijl-beweging, bekend om zijn revolutionaire ontwerpen in architectuur en meubels.

Praktische Tips voor Je Bezoek aan het Rijksmuseum

Een bezoek aan het Rijksmuseum is een ervaring die de zintuigen prikkelt en de geest verrijkt. Om uw bezoek zo aangenaam en efficiënt mogelijk te maken, zijn hier enkele praktische tips en belangrijke informatie.

Tickets en Wachtrijen Vermijden

Het Rijksmuseum is een van de belangrijkste bezienswaardigheden van Amsterdam, en de rijen bij de kassa kunnen vaak lang zijn, vooral tijdens piekuren. Onze belangrijkste tip is dan ook om uw tickets voor uw bezoek online tickets aan te kopen. Dit bespaart u niet alleen kostbare tijd in de rij voor de kassa, maar zorgt er ook voor dat u direct naar binnen kunt en uw museumervaring zonder vertraging kunt beginnen. Eenmaal binnen, kunt u zich volledig richten op de kunst en geschiedenis die u omringen.

Openingstijden

Het Rijksmuseum is het hele jaar door dagelijks geopend van 9:00 uur tot 17:00 uur. De tuinen van het Rijksmuseum, de Rijksshop en het café blijven doorgaans langer open, tot 18:00 uur, zodat u na uw museumbezoek nog even kunt nagenieten of souvenirs kunt kopen. In specifieke periodes, zoals van 3 april tot en met 28 augustus 2020 (let op: dit kan variëren per jaar), biedt het Rijksmuseum op vrijdagavond verlengde openingstijden tot 21:00 uur. Tijdens deze avondopenstellingen gelden de reguliere prijzen en entreetickets, en zijn er vaak Nederlandse en Engelstalige rondleidingen beschikbaar. Het café biedt dan ook de mogelijkheid voor een borrel of diner, reserveren wordt hiervoor aanbevolen.

Bereikbaarheid

Het Rijksmuseum is gunstig gelegen aan het Museumplein in Amsterdam, een cultureel hart waar ook het Van Gogh Museum en het Stedelijk Museum Amsterdam te vinden zijn. De bereikbaarheid is uitstekend, zowel te voet, met openbaar vervoer als met de auto.

• Te voet: Vanaf Amsterdam Centraal Station is het ongeveer 35 minuten wandelen naar het Museumplein, een aangename wandeling door het centrum van de stad.
• Met het openbaar vervoer: Vanaf Amsterdam Centraal kunt u tram 2 of 12 nemen richting Van Baerlestraat of Museumplein. Ook bussen 347 (richting Uithoorn) of 357 (richting Kudelstaart) stoppen beide aan het Museumplein.
• Met de auto: Onder het Museumplein bevindt zich een Q-Park garage waar u kunt parkeren. De ingang van de parkeergarage ligt in de Van Baerlestraat.

Handige Informatie ter Plekke

Om uw bezoek zo comfortabel mogelijk te maken, zijn er enkele voorzieningen beschikbaar:

• Vestiaire: Er is een gratis vestiaire aanwezig in het museum waar u jassen en kleine tassen kunt opbergen. Grote tassen en koffers kunnen echter niet worden afgegeven bij de vestiaire, dus het is raadzaam deze achter te laten in uw accommodatie of in de auto.
• Wifi: Er is gratis wifi beschikbaar in het Rijksmuseum, zodat u informatie kunt opzoeken of uw ervaringen direct kunt delen.

Veelgestelde Vragen over het Rijksmuseum

Is het Rijksmuseum geschikt voor kinderen?

Absoluut! Het Rijksmuseum is zeer kindvriendelijk en biedt diverse activiteiten en audiotours speciaal voor jonge bezoekers. De verscheidenheid aan objecten, van poppenhuizen tot wapens en scheepsmodellen, spreekt vaak tot de verbeelding van kinderen. De indrukwekkende schilderijen, met name De Nachtwacht, maken ook op jonge leeftijd al een diepe indruk.

Hoe lang duurt een gemiddeld bezoek?

Een gemiddeld bezoek aan het Rijksmuseum duurt ongeveer 2 tot 3 uur. Als u echter alle verdiepingen grondig wilt verkennen en stil wilt staan bij de details van de collectie, kunt u gemakkelijk een halve tot een hele dag uittrekken. Het hangt sterk af van uw interesse en tempo.

Kan ik eten en drinken meenemen in het museum?

Nee, het is niet toegestaan om eigen eten en drinken mee te nemen in de tentoonstellingszalen. Het Rijksmuseum beschikt over een eigen café en restaurant waar u terecht kunt voor een hapje en een drankje, variërend van een snelle lunch tot een uitgebreid diner.

Zijn er rondleidingen beschikbaar?

Ja, het Rijksmuseum biedt diverse rondleidingen aan, zowel met een gids als via een audiotour. Er zijn algemene rondleidingen die de hoogtepunten van de collectie belichten, maar ook thematische tours die zich richten op specifieke periodes of kunstenaars. Audiotours zijn vaak beschikbaar in meerdere talen.

Wat zijn de topstukken die ik absoluut moet zien?

Naast de onbetwiste ster, De Nachtwacht van Rembrandt, zijn er nog vele andere meesterwerken die u niet mag missen. Denk aan Het Melkmeisje van Johannes Vermeer, Het Joodse Bruidje van Rembrandt, en het Zelfportret van Vincent van Gogh. Daarnaast zijn de collecties Delfts Blauw, de 17e-eeuwse poppenhuizen en de Aziatische kunststukken ook zeer de moeite waard.

Waarom wordt De Nachtwacht onderzocht?

Sinds juli 2019 wordt De Nachtwacht onderworpen aan een grootschalig onderzoek, genaamd 'Operatie Nachtwacht'. Dit onderzoek is essentieel om de conditie van het schilderij nauwkeurig in kaart te brengen en het best mogelijke behandelplan voor de toekomst te bepalen. Het doel is om het meesterwerk zo goed mogelijk te bewaren voor toekomstige generaties. Het unieke is dat dit onderzoek live in de Nachtwachtzaal plaatsvindt, zodat bezoekers het proces van dichtbij kunnen volgen.

Een bezoek aan het Rijksmuseum is meer dan alleen het bekijken van kunstwerken; het is een reis door de tijd, een ontmoeting met de grootsheid van de Nederlandse geschiedenis en cultuur. Plan uw bezoek zorgvuldig, dompel uzelf onder en laat u inspireren door de onvergetelijke collectie van dit wereldberoemde museum.

Als je andere artikelen wilt lezen die lijken op Rijksmuseum: Meesterwerken en Nederlandse Geschiedenis, kun je de categorie Verf bezoeken.