06/08/2019
De wereld van honing is rijk en divers, maar één soort steekt er met kop en schouders bovenuit wat betreft populariteit en beschikbaarheid: de duizendbloemenhoning. Deze goudgele, vaak amberkleurige nectar, zorgvuldig verzameld door ijverige bijen, staat bekend onder vele namen – van bloemenhoning tot polyflorale of multiflorale honing, en in sommige talen zelfs als 'milflores'. Ondanks de verschillende benamingen, verwijzen ze allemaal naar hetzelfde wonderlijke product van de natuur. Maar wat maakt deze honingsoort zo bijzonder, en hoe onderscheidt hij zich van andere honingvarianten die we kennen?
Wat is Duizendbloemenhoning (Polyflorale of Multiflorale Honing)?
Om een heldere definitie te geven van dit alom geliefde product, kunnen we stellen dat duizendbloemenhoning een variëteit is die bijen produceren uit de nectar van de bloemen van diverse plantensoorten. Dit betekent dat de bijen hun zoete oogst niet beperken tot één specifieke bloem, maar een breed scala aan bloeiende planten bezoeken. Het aantal verschillende plantensoorten waarvan de nectar wordt verzameld, bedraagt minimaal twee, waarbij geen enkele pollenvorm dominant is over de andere. Dit maakt elke pot duizendbloemenhoning uniek, een weerspiegeling van de flora van een specifieke regio en tijd van het jaar.

De term 'polyfloraal' of 'multifloraal' benadrukt deze diversiteit aan bronnen. In tegenstelling tot honing die afkomstig is van één enkele bloemsoort, is duizendbloemenhoning een complexe mix van smaken, aroma's en kleuren, die variëren afhankelijk van de specifieke bloemen die de bijen hebben bezocht. Het is een waar staaltje van natuurlijke samenwerking, waarbij de bijen een breed scala aan bloeiende gewassen bestuiven en tegelijkertijd een honing produceren die de essentie van hun omgeving vangt.
Verschillen tussen Monoflorale Honing en Duizendbloemenhoning
Naast de duizendbloemenhoning bestaat er een andere belangrijke categorie: de monoflorale honing. De vraag rijst dan natuurlijk: wat is het fundamentele verschil tussen deze twee typen honing?
De samenstellende oorsprong van monoflorale honing, wat betreft de plantensoorten, komt overeen met één dominante bloemsoort. Dit betekent niet dat dit type honing geen nectar van andere planten of bloemen bevat; aangezien het een product is dat door dieren wordt gemaakt, zou dit vrijwel onmogelijk zijn. Bijen bezoeken nu eenmaal verschillende bloemen. Echter, bij monoflorale honing overheerst één plantensoort in zo'n mate (meestal meer dan 80% van de pollen) dat deze variëteit een duidelijk herkenbare en onderscheidende smaak, kleur en aroma heeft. Dit maakt het mogelijk om de honing te karakteriseren en te onderscheiden van andere soorten.
Enkele bekende typen monoflorale honing zijn:
- Lavendelhoning: Licht van kleur, bloemig, zoet, afkomstig uit lavendelvelden.
- Oranjebloesemhoning: Citrusachtig, fris, afkomstig van sinaasappelbomen.
- Eucalyptushoning: Kruidig, mentholachtig, afkomstig van eucalyptusbomen.
- Tijmhoning: Sterk aromatisch, kruidig, afkomstig van tijmplanten.
- Heidehoning: Een geliefde soort in Nederland, donker, met een gel-achtige structuur en een krachtige, enigszins bittere smaak.
- Acaciahoning: Zeer licht van kleur, mild en vloeibaar, afkomstig van de Robinia boom.
- Lindehoning: Fris, muntachtig, afkomstig van lindebomen.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden; wereldwijd zijn er zeker 300 variëteiten van monoflorale honing te vinden, elk met hun eigen unieke kenmerken die worden bepaald door de dominante bloembron.
Vergelijkingstabel: Duizendbloemenhoning vs. Monoflorale Honing
| Kenmerk | Duizendbloemenhoning | Monoflorale Honing |
|---|---|---|
| Oorsprong Nectar | Nectar van diverse bloemsoorten (minimaal twee) zonder dominante soort. | Overheersend nectar van één specifieke bloemsoort (meestal >80% pollen). |
| Smaakprofiel | Zeer variabel, complex, afhankelijk van de flora van de regio en het seizoen. Vaak mild tot krachtig. | Specifiek, consistent, kenmerkend voor de bloemsoort. Unieke aroma's en smaken. |
| Kleur | Variabel, van lichtgeel tot donker amber, afhankelijk van de bloemenbronnen. | Vaak kenmerkend voor de soort (bijv. licht bij acacia, donker bij heide), maar kan variëren per oogst. |
| Geur | Gevarieerd, een mix van bloemige geuren uit de omgeving. | Specifiek, direct te herleiden tot de dominante bloemsoort. |
| Kristallisatie | Variabel, afhankelijk van de suikersamenstelling van de diverse nectars. | Variabel, maar vaak voorspelbaarder voor de specifieke soort (bijv. snelle kristallisatie bij koolzaad, langzame bij acacia). |
| Beschikbaarheid | Zeer gangbaar en wijdverspreid, de meest verkochte honingsoort. | Specifieker, soms seizoensgebonden of afhankelijk van specifieke teeltgebieden. |
Hoe wordt Duizendbloemenhoning gemaakt?
De productie van multiflorale honing volgt in grote lijnen hetzelfde proces als dat van monoflorale honing, met het cruciale verschil dat het eindproduct het resultaat is van de nectar die de bijen verzamelen van een veelheid aan verschillende bloemen. Het begint allemaal met de bijen die onvermoeibaar van bloem naar bloem vliegen, nectar opzuigen met hun proboscis (tong), en dit opslaan in hun honingmaag. Eenmaal terug in de bijenkorf, geven ze de nectar door aan andere bijen, die deze verder verwerken. Door enzymen toe te voegen en water te verdampen door middel van ventilatie, transformeren de bijen de nectar langzaam in honing, die vervolgens in de honingraten wordt opgeslagen.
Om te bepalen of een honing is gemaakt van één type bloem of van meerdere, voeren honingproducenten een reeks controles en analyses uit, waaronder pollenanalyse. Dit microscopisch onderzoek van de honing geeft inzicht in het percentage pollen van elke bloemsoort, waardoor de precieze botanische oorsprong kan worden vastgesteld. Een belangrijke factor die de samenstelling van de honing beïnvloedt, is de locatie waar de bijenkorven zijn geplaatst, evenals de soorten bloei die overvloedig aanwezig zijn in dat specifieke gebied.
Gezien deze grote variëteit aan bloemen, kan de smaak van multiflorale honing aanzienlijk variëren. De smaak is altijd afhankelijk van de bloemennectar die het bevat, de tijd van het jaar en de locatie waar het is verzameld. Als algemene regel geldt dat honing die in het voorjaar wordt geoogst, vaak een mildere smaak heeft, omdat dit samenvalt met de bloei van lentebloemen zoals rozemarijn en andere soortgelijke, delicate planten. De honing die in de zomer wordt geoogst, vooral in bergachtige gebieden, neigt daarentegen veel krachtiger van smaak te zijn, met diepere, complexere tonen die voortkomen uit de robuustere bloei van zomer- en bosbloemen.
Komt alle honing van bijen van bloemen?
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, komt niet alle honing van bijen uitsluitend van bloemennectar. Er zijn variëteiten honing die deze kleine dieren verkrijgen uit andere delen van plantensoorten. Een prominent voorbeeld hiervan is eikenhoning of steeneikenhoning. Honing met deze benaming is afkomstig van de suikers die de planten geleidelijk afscheiden – een proces dat bekend staat als honingdauw – en die vervolgens door de bijen worden verzameld.
Een ander voorbeeld is dennenhoning, gemaakt van honingdauw. Om deze substantie te definiëren, moeten we eerst een classificatie maken van de twee hoofdtypen honingdauw:
Honingdauw van plantaardige oorsprong
Zoals het geval is met de eerder genoemde eiken- of steeneikenhoning. Als gevolg van een grote hoeveelheid vocht in de bodem en hoge temperaturen, genereren planten zoveel sap dat het uit verschillende delen van de plant sijpelt. Naast eik of steeneik zijn kurkeik, den, linde, iep of wilg vaak producenten van honingdauw en kunnen ze bos- of woudhoning genereren. Het is heel gewoon, vooral in de zomer, om te zien hoe eikels grote hoeveelheden honingdauw afscheiden in de vorm van schuim, dat de bijen later verzamelen. Deze honingdauw is rijk aan mineralen en sporenelementen, wat de honing een donkerdere kleur en een minder zoete, meer kruidige smaak geeft dan bloemenhoning.
Honingdauw van dierlijke oorsprong
Deze honingdauw wordt geproduceerd door kleine insecten, zoals bladluizen (aphiden) of bladvlooien (psyllen), die zich voeden met het sap van bomen en planten. Ze consumeren grote hoeveelheden sap om te profiteren van het eiwit- en suikergehalte, en scheiden vervolgens een deel uit dat zich ophoopt op bladeren en takken. Deze uitscheidingen, vloeibaar of dik, bevatten een aanzienlijk deel van de koolhydraten uit het sap, wat ze zeer aantrekkelijk maakt voor bijen. De bijen verzamelen deze zoete substantie en transformeren deze op hun beurt in honing. Honingdauhoning van dierlijke oorsprong is doorgaans donkerder van kleur, minder zoet en heeft een unieke, moutachtige of kruidige smaak. Het kristalliseert ook langzamer dan bloemenhoning en is vaak rijker aan mineralen en antioxidanten.
Veelgestelde Vragen over Honing
Wat is het belangrijkste verschil tussen duizendbloemenhoning en monoflorale honing?
Het belangrijkste verschil ligt in de oorsprong van de nectar. Duizendbloemenhoning wordt verzameld uit de nectar van meerdere bloemsoorten, zonder dat één soort domineert, wat resulteert in een variabele en complexe smaak. Monoflorale honing daarentegen is voornamelijk afkomstig van één specifieke bloemsoort, waardoor het een consistente en herkenbare smaak en aroma heeft die kenmerkend is voor die bloem.
Hoe varieert de smaak van duizendbloemenhoning?
De smaak van duizendbloemenhoning kan aanzienlijk variëren. Deze variatie is afhankelijk van de specifieke bloemen die in de regio en het seizoen van de oogst bloeien. Voorjaarshoning is vaak milder en bloemiger, terwijl zomerhoning, vooral uit bergachtige of bosrijke gebieden, doorgaans krachtiger, donkerder en complexer van smaak is. De combinatie van verschillende nectars creëert een uniek smaakprofiel voor elke batch.
Is alle honing afkomstig van bloemennectar?
Nee, niet alle honing is uitsluitend afkomstig van bloemennectar. Naast bloemenhoning bestaat er ook honingdauwhoning. Deze wordt door bijen gemaakt van de zoete afscheidingen (honingdauw) die planten zelf produceren, of die insecten (zoals bladluizen) uitscheiden na het voeden met plantensappen. Voorbeelden zijn eikenhoning of dennenhoning, die een donkerder kleur en een minder zoete, meer kruidige smaak hebben dan traditionele bloemenhoning.
De Rijkdom van Duizendbloemenhoning
Duizendbloemenhoning is veel meer dan zomaar een zoetmiddel; het is een culinaire schat die de essentie van een landschap vangt. De variabiliteit in smaak, kleur en aroma maakt elke pot tot een unieke ontdekkingsreis. Of je nu de voorkeur geeft aan de delicate tonen van voorjaarshoning of de robuuste smaken van een zomerse bergoogst, duizendbloemenhoning biedt een ongeëvenaarde diversiteit die de complexe en wonderlijke wereld van de bijen en hun interactie met de natuur perfect weerspiegelt. Het is een testament van de onuitputtelijke rijkdom die onze planeet te bieden heeft, zorgvuldig verzameld en getransformeerd tot een vloeibaar goud dat al eeuwenlang wordt gekoesterd.
Als je andere artikelen wilt lezen die lijken op Duizendbloemenhoning: Een Wereld Vol Smaak, kun je de categorie Verf bezoeken.
