Maak je Eigen Aquarelverfnapjes: Een Gids

Als aquarelartiest zul je op een gegeven moment de wens voelen om je eigen aquarelverfnapjes te maken. Het is een stap die niet alleen je creatieve proces verrijkt, maar ook tal van praktische voordelen biedt. Aquarelverf in napjes is uitzonderlijk handig, gemakkelijk in gebruik en uiterst draagbaar, waardoor het een uitstekende keuze is voor zowel de studio als voor onderweg. Bovendien, en dit is een niet te onderschatten voordeel, is het zelf maken van je napjes vaak aanzienlijk voordeliger dan het kopen van kant-en-klare alternatieven.

Het proces van het maken van napjes lijkt op het eerste gezicht eenvoudig: je vult een leeg napje met verf uit een tube en laat het vervolgens drogen. Echter, de realiteit kan soms iets complexer zijn. Ik herinner me nog mijn eerste poging. Ik kneep mijn verf in kleine plastic bakjes en vulde ze tot de rand. De volgende dag controleerde ik mijn werk, maar de verf was nog steeds niet droog! En ook de dag daarna niet… of de dag daarna! Toen ik het deksel van mijn palet sloot, bleef de zachte verf aan de binnenkant van de doos plakken. Het eindigde allemaal in een behoorlijke, plakkerige puinhoop. Het bleek dat verschillende merken verf anders drogen, afhankelijk van de ingrediënten in hun formule. Dit is slechts een van de details die je moet kennen als je goede aquarelverfnapjes wilt maken. Maar geen paniek! Deze uitgebreide gids zal je geruststellen. Ik neem je mee door alle details van het maken en inrichten van je palet met zelfgemaakte napjes, en hopelijk voorkom je zo dezelfde fouten die ik de eerste keer maakte!

Waarom je eigen napjes maken?

Sommige kunstenaars knijpen graag verse verf uit elke keer dat ze beginnen met werken. Ik begrijp volkomen het plezier van schilderen met natte aquarelverf, maar ik vind het lastig om met deze methode verspilling te voorkomen. Je kunt natuurlijk tube verf hergebruiken nadat deze is opgedroogd in het mengpalet, maar onvermijdelijk was ik uiteindelijk het palet uit om een schoon oppervlak te krijgen, en verspil ik tegelijkertijd wat verf. Napjes daarentegen zijn veel praktischer en leiden tot minder verspilling.

Minder verspilling en meer gebruiksgemak

Met napjes heb je de exacte hoeveelheid verf die je nodig hebt, en de rest blijft veilig opgeborgen. Dit vermindert de neiging om te veel verf uit te knijpen, wat vaak leidt tot ongebruikte resten die uiteindelijk worden weggespoeld. De gedroogde verf in napjes kan keer op keer worden geactiveerd met een beetje water, waardoor je elke druppel optimaal benut. Bovendien zijn napjes, eenmaal droog, ongelooflijk gemakkelijk te transporteren en op te bergen, zonder risico op lekkage of knoeien.

Personalisatie en flexibiliteit

Als je een aquarelpalet wilt dat perfect bij jouw behoeften past, dan is zelf maken de beste weg. Je kunt natuurlijk kant-en-klare paletsets met napjes kopen. Maar dan zit je onvermijdelijk met kleuren die je niet gebruikt. Bovendien maken niet alle verffabrikanten napjes, en om de een of andere vreemde reden zijn de meeste napjeskleuren alleen verkrijgbaar als halve napjes. Persoonlijk geef ik de voorkeur aan hele napjes omdat het gewoon gemakkelijker is om de volledige kwastkop erin te dopen. Zoals ze zeggen… Als je wilt dat iets goed gebeurt, doe het dan zelf!

Kostenbesparing

Een andere goede reden om je eigen napjes te maken is de kostenbesparing. Ik kan mijn napjes twee of drie keer navullen vanuit één enkele tube voor een iets hogere prijs dan een commercieel half napje. Dit maakt het een zeer economische oplossing op de lange termijn, vooral als je veel schildert of dure pigmenten gebruikt.

Aquarelnapjes en -cakes: Een terminologiegids

Laten we een paar details rechtzetten voordat we beginnen. Napjes zijn er in twee verschillende maten. Deze staan bekend als hele napjes (full pan) of halve napjes (half pan). Hele napjes zijn groter, en halve napjes zijn, nou ja… de helft van de grootte van hele napjes (geen verrassingen tot nu toe).

Maten: Hele napjes versus halve napjes

Halve napjes bevatten ongeveer 2,5 ml verf, terwijl hele napjes ongeveer 5 ml verf bevatten. Het kiezen tussen deze twee maten hangt af van je schilderstijl en de frequentie waarmee je specifieke kleuren gebruikt. Voor veelgebruikte kleuren of grotere kwasten zijn hele napjes ideaal, terwijl halve napjes perfect zijn voor een breder scala aan kleuren in een compact palet.

Wat is een 'cake'?

Het woord 'napje' kan verwijzen naar de lege container (vaak gemaakt van plastic), maar het kan ook verwijzen naar een bakje dat al vol is met gedroogde verf. Je hebt waarschijnlijk ook aquarelartiesten het woord 'cake' horen gebruiken. Deze term verwijst meestal naar het gedroogde blok verf in het napje.

Een beetje geschiedenis

De term aquarel 'cakes' lijkt zijn oorsprong te vinden in de eerste commerciële verven die door aquarelartiesten in de 18e eeuw werden gebruikt. Deze wateroplosbare cakes waren erg hard en moesten worden vermalen en opgelost met water om de verf te maken. Het was een langdurig proces. Stel je voor dat je deze moeizame taak elke keer moest uitvoeren als je wilde schilderen! Om deze reden begonnen verffabrikanten verbeterde formules met zachtere verf te leveren. Dit werd bereikt door stoffen zoals honing of glycerine toe te voegen, die de verf minder broos maken en vochtig houden. Omdat deze verbeterde verf 'nat' was, werd deze geleverd in sets van kleine porseleinen 'napjes'. En zo werden de eerste aquarelverfnapjes uitgevonden…

Welke verf te gebruiken voor napjes?

Voordat je de mouwen opstroopt en verf uit je tubes aquarelverf begint te knijpen, kan het nuttig zijn om even stil te staan bij het type verf dat je gebruikt om je napjes te maken. Een van de belangrijkste problemen waarmee kunstenaars worden geconfronteerd wanneer ze hun eigen napjes proberen te maken, is hoe de verf droogt.

Het belang van droogtijd en ingrediënten

Elke verffabrikant gebruikt een iets ander recept om hun verven te maken. Tubes aquarelverf bestaan uit gekleurde pigmenten, plus een vloeistof die de pigmenten in suspensie houdt. De ingrediënten in deze vloeistof zijn ontworpen om de hanteringseigenschappen van de verf te verbeteren. Een paar van deze ingrediënten lijken de droogkenmerken van tube verven te beïnvloeden wanneer je ze in napjes doet.

• Ten eerste heb je een 'weekmaker'. Dit maakt de verf minder broos en vermindert barsten wanneer de verf droogt. In moderne verfformules is dit meestal glycerine.
• Een 'bevochtiger' wordt ook vaak aan verf toegevoegd. Dit helpt vocht te behouden en maakt verf gemakkelijker op te lossen. De meeste merken gebruiken een soort suikersiroop of honing (honing is efficiënter in het vasthouden van vocht).

Waarom is dit belangrijk? Het merk verf dat je kiest om je napjes te maken, zal de uiteindelijke resultaten beïnvloeden. Merken die honing als bevochtiger gebruiken, zoals M. Graham en Sennelier, blijven bijvoorbeeld vochtig, zelfs na enkele weken, omdat honing kristalliseert maar nooit echt volledig droogt. Sommige merken zullen te hard drogen en barsten, waarschijnlijk omdat ze geen grote hoeveelheid glycerine bevatten. Ze kunnen dan uit de napjes vallen en moeilijk te activeren zijn wanneer ze nat worden. (Als het door jou gekozen merk aquarelverf zo reageert, is een eenvoudige oplossing om een druppel of twee glycerine toe te voegen wanneer je je napjes maakt).

Andere merken zoals Daniel Smith, die op glycerinebasis zijn, drogen precies goed om een normale verfcake te vormen, die gemakkelijk reactiveert wanneer je water toevoegt (dit is een van de redenen waarom Daniel Smith mijn voorkeursmerk aquarelverf is). Het punt is dat je moet weten hoe jouw merk verf zich gedraagt wanneer het droogt. Maar denk ook aan je persoonlijke voorkeuren.

Natte versus droge napjes: jouw voorkeur

Houd je van zachte verf? Of ben je blij met droge cakes? (zolang ze goed reaktiveren). Beide zijn volkomen legitiem. Als je bijvoorbeeld wilt werken met napjes die vochtig zijn, kun je kiezen voor honinggebaseerde M. Graham aquarellen. Of als je favoriete merk te hard droogt, voeg dan wat honing toe tijdens het maken van je napjes. Kiezen om met nattere verf te werken beïnvloedt ook je keuze van paletdoos. Een standaard blik zal waarschijnlijk niet volstaan. Maar je kunt waterdichte paletdozen krijgen die de klus prima klaren.

Schimmelgroei voorkomen

Een snelle opmerking over het gebruik van 'natte' aquarellen: de vochtigheid van de verf kan leiden tot schimmelgroei. Als je in een warm klimaat woont, wil je misschien je paletdoos in de koelkast bewaren om deze mogelijkheid te verminderen.

De meerderheid van de kunstenaars wil echter klassieke droge verfnapjes. Om droge cakes te maken, moet je merken vermijden die met honing zijn geformuleerd. Daniel Smith is mijn persoonlijke favoriet. Veel kunstenaars houden van Winsor & Newton, hoewel ik heb gehoord dat ze moeilijk te activeren kunnen zijn zodra ze zijn gedroogd. Als dit het geval is, probeer dan wat glycerine toe te voegen tijdens het maken van de napjes.

Doe een test!

Als je nog nooit napjes hebt gemaakt, is het waarschijnlijk een goed idee om te beginnen met een test met slechts één napje. Het zou zonde zijn om al je tubes uit te knijpen om er vervolgens achter te komen dat de resultaten niet zijn wat je verwachtte!

De keuze van je paletdoos

We hebben het gehad over het gebruik van een waterdicht palet als je van plan bent natte napjes te gebruiken. Maar als je droge napjes maakt, dan moedig ik je aan om na te denken over het soort paletdoos dat je nodig hebt voor het bewaren van je napjes.

Aangepast aan jouw stijl

Idealiter moet je paletdoos zijn aangepast aan je werkstijl en schilderrutine. Maak je een reizend palet? Of heb je een palet nodig voor studiowerk? Misschien werk je binnenshuis, maar moet het palet draagbaar zijn voor wanneer je naar kunstlessen gaat…

Je kunt allerlei lege dozen vinden voor het bewaren van napjes. De meeste integreren een mengvlak dat in de doos opvouwt. Een paar ervan zijn gewoon blikken met een deksel om de napjes te beschermen tegen stof. Ze bieden allemaal de mogelijkheid om je kleuren te organiseren zoals jij dat wilt.

Persoonlijk gebruik ik de volgende opties voor verschillende situaties:

• Een eenvoudige paletdoos met deksel: Deze oplossing vind ik perfect voor studiowerk. Als ik binnenshuis werk, heb ik geen opvouwbaar palet met een ingebouwde mengbak nodig die veel ruimte inneemt. Ik gebruik liever een apart mengvlak. Een standaard opvouwbare paletdoos neemt gewoon te veel ruimte in beslag op mijn bureau. Het blik dat ik gebruik, bevat 20 hele napjes, wat geweldig is voor studio-omstandigheden, en elk klein napje heeft een magnetische strip, zodat je ze kunt plaatsen waar je wilt in het blik. Deze leuke kleine blikken zien er geweldig uit en je hebt een keuze uit verschillende ontwerpen voor het deksel. Het is perfect voor het organiseren en beschermen van je napjes tegen stof tussen schildersessies door.
• Een klein opvouwbaar reizend palet: Buitenshuis schilderen of op reis vereist een compact en draagbaar palet. Ik kan volstaan met een beperkter kleurenpalet bij het 'plein air' schilderen, maar ik kies voor halve napjes, zodat ik toch uit een redelijk scala aan kleuren kan kiezen. Ik heb een oude Winsor & Newton doos die ik prettig vind vanwege het kleine formaat. Ik vul de halve napjes gewoon bij wanneer ze moeten worden aangevuld. Het kleine deksel en de opvouwbare mengbak zijn voldoende voor kleine schetsen.
• Een grote opvouwbare paletdoos: Een van de grote voordelen van napjes is hun draagbaarheid. Dus als ik weg ben van mijn studio maar het comfort wil van een groter mengvlak en een grote verscheidenheid aan kleuren, gebruik ik een grote opvouwbare paletdoos. Degene die ik heb is van een generiek merk, maar hij doet de klus prima. Hij is gevuld met hele napjes, wat voor mij een comfortabele optie is.

Stap-voor-stap: Het vullen van je napjes

Het vullen van je eigen aquarelverfnapjes is een eenvoudig proces, mits je de juiste stappen volgt. Hier is een gedetailleerde handleiding:

1. Voorbereiding

• Begin met het selecteren van je kleuren. Als je advies wilt over de beste kleuren om mee te beginnen, zoek dan naar aanbevolen kleurenpaletten.
• Pak een leeg napje en een tube verf. Je hebt ook een klein stokje nodig om te roeren (de achterkant van een oude kwast of een tandenstoker wordt door de meeste mensen gebruikt).
• Label je napjes. Voor toekomstige referentie is het een goed idee om de verfnaam, het merk en het pigmentnummer op elk napje te schrijven. Gebruik een watervaste stift of pen.
• Wees voorzichtig bij het openen van je tubes. Soms, als je tubes een tijdje onaangeroerd zijn gebleven, kunnen de pigmenten gescheiden raken van het vloeibare bindmiddel (Arabische gom, glycerine, suikersiroop, enz.), dus het is een goed idee om de tube te masseren of te schudden voordat je hem opent, zodat alle ingrediënten goed mengen. Soms stroomt de verf uit de tube – wees voorbereid om het in een napje op te vangen mocht dit gebeuren.

2. Het eerste vulproces

Knijp de verf eerst in de hoeken van het napje. Vul het napje niet helemaal – niet meer dan halfvol is goed. Roer de verf met je stokje. Je wilt voorkomen dat er luchtbellen ontstaan en de verf aan de binnenkant van het napje laten hechten terwijl het droogt. Je kunt de napjes ook een paar keer op je tafel tikken om bellen naar de oppervlakte te jagen.

3. Drogen en geduld

Laat het napje minimaal 24 tot 48 uur drogen en controleer dan de resultaten. De droogtijd varieert afhankelijk van temperatuur en luchtvochtigheid en kan enkele dagen duren. Laat het gewoon natuurlijk drogen. Probeer het proces niet te versnellen door te verwarmen. Persoonlijk vind ik dit riskant. Door een oven te gebruiken, smelt je misschien de plastic napjes en een föhn kan rommelig worden als je verf begint rond te blazen! Als je aquarelcake na meerdere dagen niet droogt, kan er iets in de verfbestanddelen zijn dat dit verhindert. In dat geval wil je misschien een ander merk proberen. Als de cake aanzienlijk krimpt en barst, kan dit waarschijnlijk worden voorkomen door een druppel of twee glycerine toe te voegen.

4. Het tweede vulproces

Vul de napjes een tweede keer, maar vul ze niet helemaal tot de rand. Een deel van het gebruik van aquarelverfnapjes is het krijgen van je verf op de juiste consistentie voordat je begint met schilderen. Dit doe je door aan het begin van elke schildersessie een paar druppels helder water toe te voegen om de verf voor te bevochtigen. Als je napjes maakt en ze helemaal tot de rand vult, is er geen ruimte om water vast te houden. Je wilt een klein reservoir aan de bovenkant van de cake overlaten, wat het gemakkelijk maakt om een plasje water te vormen en je aquarellen te activeren.

5. Laatste controles

Je zult misschien een kleine hoeveelheid barsten of krimpen opmerken. Het voordeel van het vullen van je napjes in fasen is dat je eventuele gaten kunt vullen met een nieuwe laag verf en de hechting van de cake aan de binnenkant van het napje kunt verbeteren. Zorg ervoor dat al je napjes volledig droog zijn voordat je ze in een paletdoos doet.

Hoe organiseer je je napjes in het palet?

Ik stel mijn kleurenpalet altijd samen door elke tint in een kleurenspectrum te plaatsen, zoals de kleuren van de regenboog. Het harmonieus organiseren van kleuren op deze manier helpt bij het gemakkelijk vinden van vergelijkbare tinten en vermindert ook kleurverontreiniging tussen napjes. Gele verf verontreinigd met oranje is bijvoorbeeld minder een probleem dan met blauw.

Veelgestelde vragen

Conclusie

Ik ben er echt van overtuigd dat het maken van je eigen aquarelverfnapjes de beste praktijk is voor de meeste aquarellisten. Niet alleen omdat doe-het-zelf napjes economisch zijn en uiteindelijk de beste manier om een gepersonaliseerd kleurenpalet te krijgen. Maar ook het feit dat je begint met tubes aquarelverf je het beste van twee werelden geeft. Als je begint met tubes, heb je de keuze en flexibiliteit om napjes te maken, of direct vanuit de tube te werken met vers uitgeknepen verf. Het maken van je eigen napjes is zeker de moeite waard. Geef het een kans!

Als je andere artikelen wilt lezen die lijken op Maak je Eigen Aquarelverfnapjes: Een Gids, kun je de categorie Verf bezoeken.