Silicaatverf: Een Tijdloze Keuze voor Duurzaamheid

Silicaatverf, ook wel bekend als minerale verf, is veel meer dan zomaar een dekkende laag op uw muren. Het is een geavanceerde verfsoort met een rijke geschiedenis en unieke eigenschappen die het onderscheiden van traditionele verven. Waar veel verven een oppervlakkige film vormen, gaat silicaatverf een onverbrekelijke verbinding aan met de ondergrond, wat resulteert in een extreem duurzame en ademende afwerking. Dit maakt het een ideale keuze voor zowel historische restauraties als moderne, duurzame bouwprojecten.

Deze diepgaande gids duikt in de wereld van silicaatverf. We verkennen de samenstelling, de bijzondere manier waarop het hecht, en de indrukwekkende lijst van voordelen die het biedt. Daarnaast behandelen we de verschillende soorten die op de markt zijn en geven we praktische adviezen over het aanbrengen en overschilderen van deze bijzondere verf. Of u nu een professional bent of een huiseigenaar die op zoek is naar de beste oplossing voor uw gevel, deze informatie zal u helpen de juiste keuzes te maken.

Wat is Silicaatverf precies?

Silicaatverf behoort tot de categorie minerale verven, wat betekent dat het minerale bindmiddelen bevat. Traditioneel werd kalk gebruikt als een mineraal bindmiddel, maar silicaat (kaliumsilicaat of kaliumwaterglas) is een ander, zeer effectief anorganisch bindmiddel. Beide zijn oplosbaar in water, waardoor er geen verdere oplosmiddelen nodig zijn, wat bijdraagt aan het milieuvriendelijke karakter van de verf.

De meest authentieke vorm is pure silicaatverf, vaak een tweecomponentenverf die doorgaans in wit verkrijgbaar is. Het unieke aan deze verf is het hechtingsproces, bekend als "silicificatie". Hierbij gaat de verf een onoplosbare chemische verbinding aan met de minerale ondergrond, wat resulteert in een extreem weerbestendige en duurzame afwerking. Deze verf vervaagt niet en is bijzonder UV-bestendig. Vanwege de hoge alkaliteit en de irriterende eigenschappen wordt pure silicaatverf echter meestal door specialisten aangebracht, met name voor gevels en het behoud van historische monumenten.

Voor de consument en de bredere markt zijn er gemakkelijker te verwerken alternatieven: de zogenaamde dispersiesilicaatverven en sol-silicaatverven. Deze zijn kant-en-klaar gemengd en bestaan uit één component. Om het gebruiksgemak te vergroten, wordt hier maximaal 5% organisch bindmiddel toegevoegd. Dit maakt de verf niet alleen eenvoudiger aan te brengen, maar opent ook de deur naar een veel breder scala aan kleuren dan met pure silicaatverf mogelijk is. Er zijn ook speciale primers beschikbaar die essentieel zijn voor een optimale hechting en prestatie van silicaatverf op diverse ondergronden.

De chemie achter de hechting: Carbonatatie versus Silicificatie

Waar kalkbindmiddelen carbonatiseren (carbonaatvorming) onder invloed van kooldioxide en water, binden silicaatbindmiddelen (meestal kaliumsilicaat of kaliwaterglas) af onder invloed van CO₂ en vormen in contact met minerale substraten calciumsilicaathydraten. Dit proces van verkiezeling is de sleutel tot de ongeëvenaarde duurzaamheid van silicaatverf. De verf vormt geen laag óp de ondergrond, maar wordt er onlosmakelijk mee verbonden.

De Historie van Silicaatverf

De wortels van silicaatverf liggen diep in de geschiedenis, met een fascinerende ontdekking die teruggaat tot alchemisten die in hun vuurhaarden glasachtig glinsterende parels vonden. Zand vermengd met potas versmolt door de hitte tot waterglasparels. De eerste industriële productie van waterglas vond plaats in de 19e eeuw door Van Baerle in Gernsheim en Johann Gottfried Dingler in Augsburg.

De echte doorbraak voor het gebruik van waterglas in verf kwam echter dankzij Johann Nepomuk von Fuchs. Hoewel eerdere pogingen, zoals de beschildering van de Münchner Pinakothek rond 1850, mislukten door het gebruik van niet-verkiezelbare pigmenten, legde dit wel de basis voor verder onderzoek. De "minerale verf" werd uiteindelijk in 1878 gepatenteerd door de Duitse ambachtsman en onderzoeker Adolf Wilhelm Keim, wiens bedrijf Keimfarben in Diedorf bij Augsburg de verf tot op de dag van vandaag produceert.

De drijvende kracht achter Keim's intensieve onderzoek was niemand minder dan koning Lodewijk I van Beieren. Geïnspireerd door de kleurrijke kalkfresco's van Noord-Italië, wilde hij vergelijkbare kunstwerken in zijn koninkrijk creëren. Echter, het ruwere weer ten noorden van de Alpen verwoestte deze schilderingen al snel. Hij gaf de Beierse wetenschap de opdracht om een verf te ontwikkelen die eruitzag als kalk, maar veel langer houdbaar was. De indrukwekkende resultaten van dit onderzoek zijn nog steeds zichtbaar: originele beschilderingen uit de 19e eeuw, zoals gevels in Zwitserland (Hotel 'Weißer Adler' in Stein am Rhein, raadhuis van Schwyz uit 1891), Oslo (1895) en Traunstein (1891), getuigen van de buitengewone levensduur van silicaatverf.

Unieke Eigenschappen en Voordelen van Silicaatverf

De bijzondere samenstelling van minerale silicaatverf, met kaliumhoudend alkalisilicaat (waterglas) als hoofdbestanddeel, verleent de verf een reeks unieke en zeer voordelige eigenschappen:

• Onverbrekelijke Verbinding: In tegenstelling tot andere verven die een laag vormen, gaat silicaatverf een onverbrekelijke chemische verbinding aan met de ondergrond (verkiezeling). Dit resulteert in een extreem duurzame hechting die niet afbladdert of scheurt.
• Uitzonderlijke Duurzaamheid en Levensduur: Het bindmiddel waterglas is zeer goed bestand tegen UV-straling. Waar organische bindmiddelen na verloop van tijd bros worden en leiden tot verkrijtingsverschijnselen en scheuren, blijft het anorganische waterglas stabiel. De combinatie van chemische hechting en UV-bestendigheid zorgt voor een levensduur van meer dan honderd jaar, zoals historische voorbeelden bewijzen.
• Optimale Ademend Vermogen (Damp-open): De waterdampdoorlaatbaarheid van silicaatverf komt overeen met die van de ondergrond. Dit betekent dat silicaatverf de diffusie van waterdamp vrijwel niet belemmert. Vocht in het bouwelement of pleisterwerk kan ongehinderd naar buiten verdampen, waardoor muren droog blijven en bouwschade wordt voorkomen. Dit vermindert ook condensvorming en het risico op alg- of schimmelvorming.
• Natuurlijke Bescherming tegen Micro-organismen: De hoge alkaliteit van het waterglasbindmiddel biedt een extra bescherming tegen de aanhechting van micro-organismen. Dit maakt conserveringsmiddelen voor de toplaag overbodig, wat bijdraagt aan de milieuvriendelijkheid en gezondheid van de bewoners.
• Minder Vervuiling en Gemakkelijk te Reinigen: Mineraal geverfde oppervlakken laden, anders dan dispersie- of siliconengebonden verflagen, niet statisch op en worden bij hitte niet kleverig (geen thermoplasticiteit). Hierdoor hechten verontreinigingen minder snel en kunnen ze bovendien eenvoudiger worden verwijderd.
• Niet Brandbaar: Silicaatverf is niet brandbaar en bevat geen organische bestanddelen of organische oplosmiddelen (conform DIN 18363 Schilder- en lakwerkzaamheden – Deklagen 2.4.1). Dit draagt bij aan de brandveiligheid van gebouwen.
• Extreme Kleurstabiliteit: Aangezien silicaatverf alleen met minerale pigmenten kan worden gekleurd, die onder invloed van UV-straling niet van kleur veranderen, blijven de silicaatlagen tientallen jaren stabiel van kleur.
• Milieuvriendelijk en Duurzaam: Silicaatverf is gebaseerd op minerale grondstoffen. De productie en het gebruik zijn zeer milieuvriendelijk. De lange levensduur bespaart grondstoffen, en de samenstelling zonder schadelijke stoffen ontziet het milieu en de gezondheid. Daarnaast zijn de grondstoffen voor silicaatverf in zeer ruime mate beschikbaar, wat het een populaire keuze maakt in de duurzame bouw.

Vergelijking: Silicaatverf versus Conventionele Verf

Over Silicaatverf Heen Schilderen: De Aanpak

Een veelgestelde vraag is of u over silicaatverf heen kunt schilderen, of zelfs een muur die eerder met een andere verf is behandeld, kunt voorzien van silicaatverf. Het antwoord is ja, maar de sleutel ligt in de juiste primer en aanpak. Producten zoals de Earthborn Silicate Masonry Paint, met een levensduur tot 15 jaar, bieden een uitstekend alternatief voor zowel traditionele kalkverven als conventionele muurverven.

Om silicaatverf effectief te laten werken, is het gebruik van een geschikte primer essentieel. Earthborn biedt bijvoorbeeld de Silicate Primer en de Bonding Primer, elk voor specifieke ondergronden:

• Silicate Primer: Deze primer is bedoeld voor kale, poreuze, ongeschilderde minerale ondergronden zoals kalkpleister, steen, spachtelputz en beton. In combinatie met silicaatverf creëert het een zeer ademende en permanente chemische verbinding. Het vormt een water- en weerbestendige barrière, terwijl het waterdampdoorlatend blijft, waardoor het gebouw kan "ademen". Let op: sommige kleioppervlakken vereisen mogelijk een speciale behandeling.
• Bonding Primer: Deze primer wordt gebruikt op eerder geschilderde, hechte conventionele minerale ondergronden. Dit omvat oppervlakken die zijn geverfd met "plastic" of acrylaatverven. In combinatie met silicaatverf creëert het een sterke mechanische verbinding. Belangrijk: oppervlakken die met de Bonding Primer zijn behandeld, zullen niet ademend zijn.

Stappenplan voor het aanbrengen van Silicaatverf

Zodra u de juiste primer heeft gekozen, is het aanbrengen van het silicaatverfsysteem relatief eenvoudig in drie lagen:

Belangrijke Aandachtspunten:

• Breng de verf niet aan bij temperaturen onder 8°C, of als lage temperaturen worden verwacht binnen 24 uur na aanbrengen. Zorg er ook voor dat de ondergrondtemperatuur niet onder de 8°C is.
• Vermijd het schilderen in direct zonlicht.

Veelgestelde Vragen (FAQ) over Silicaatverf

Moet ik de Silicate Primer gebruiken als ik een muur opnieuw schilder die al met Earthborn Silicaatverf is geverfd?

Ja, als de muren zeker met Earthborn Silicaatverf zijn geverfd, kunt u overschilderen door een verdunde laag van 80% Silicaatmuurverf tot 20% Silicate Masonry Primer aan te brengen, gevolgd door een volle, onverdunde laag verf.

Kan ik Earthborn Silicate Masonry Paint gebruiken over met kalkwit geverfde muren?

Ja, volg het lagen systeem voor de Silicate Primer en Silicaatmuurverf. Echter, aangezien de Primer een verbinding vormt met de ondergrond en kalkwit niet altijd een stabiel oppervlak is, raden we aan om zoveel mogelijk kalkwit te verwijderen voordat u gaat overschilderen.

Ik weet niet welke verf er op mijn woning is gebruikt, wat raadt u aan?

Het kan moeilijk zijn om te achterhalen welke verf op een oppervlak is gebruikt. Als u echt niet weet welke verf op uw buitenmuren is aangebracht en u vermoedt dat u een ademende afwerking nodig heeft (bijvoorbeeld omdat u een ouder pand of een eco-woning heeft), raden we aan om Graphenstone GrafClean Exterior Wall Paint te gebruiken. Deze verf heeft het voordeel dat deze over de meeste hechte ondergronden kan worden aangebracht en tevens zeer ademend en slijtvast is. Het is altijd aan te raden om een testvlak te schilderen voordat u aan de hele klus begint. Let op: ondergronden moeten bestand zijn tegen hoge alkaliteit. Bij twijfel eerst testen op een klein oppervlak.

Een andere optie is Keim Soldalit Exterior Silicate Paint of Keim Soldalit ME Exterior Silicate Paint (mogelijk is een eerste laag Soldalit Fixative nodig – zie productpagina's voor details). Keim Soldalit is een uitstekende oplossing voor het consolideren van muren die uit meerdere afwerkingen bestaan, door een chemische verbinding te vormen met minerale ondergronden en een mechanische verbinding met bestaande coatings. Het is ook een ademend verfsysteem, slijtvast, waterafstotend en zeer waterdampdoorlatend.

Ik heb geprobeerd de vorige muurverf te verwijderen zodat de muur kan ademen, maar er zijn plekken die ik niet weg krijg. Wat moet ik doen?

Uw belangrijkste prioriteit is het behoud van het ademend vermogen. De beste manier om dit aan te pakken, is door de plekken waar de vorige verf niet kan worden verwijderd, lokaal te primen met Bonding Primer (houd er rekening mee dat deze plekken niet ademend zullen zijn). Prime vervolgens de rest van het ongeschilderde oppervlak met Silicate Primer. Breng voor de tweede laag een mengsel van 20% Silicate Primer en 80% Silicaatmuurverf aan over het hele oppervlak, inclusief de lokaal geprimede gebieden. Eindig vervolgens met een laatste laag Silicaatmuurverf.

Als alternatief kunt u Graphenstone GrafClean External Wall Paint over het hele oppervlak gebruiken nadat u zoveel mogelijk van de vorige verf heeft verwijderd (in plaats van de Earthborn verven/primers). GrafClean heeft het voordeel dat het over de meeste hechte ondergronden kan worden aangebracht en tevens zeer ademend en slijtvast is. Het schilderen van een muur of een testvlak met een proefpotje wordt aanbevolen voordat u met de hele klus begint. Let op: ondergronden moeten bestand zijn tegen hoge alkaliteit. Bij twijfel eerst testen op een klein oppervlak.

Of u kunt Keim Soldalit Exterior Silicate Paint of Keim Soldalit ME Exterior Silicate Paint gebruiken (mogelijk is een eerste laag Soldalit Fixative nodig – zie productpagina's voor details). Keim Soldalit is een uitstekende oplossing voor het consolideren van muren die uit meerdere afwerkingen bestaan, door een chemische verbinding te vormen met minerale ondergronden en een mechanische verbinding met bestaande coatings. Het is ook een ademend verfsysteem, slijtvast, waterafstotend en zeer waterdampdoorlatend.

Als ik een "ademende" verf over een onbekende verf aanbreng, wordt de muur dan ademend?

Niet als de verf eronder of de constructiemethode van de muur ondoordringbaar is. De muur is slechts zo ademend als de minst ademende afwerking die is aangebracht, of waar de muur van is gemaakt. U kunt de muur niet ademend maken door er alleen een ademende verf op aan te brengen. Het is een beetje zoals iemand die een katoenen shirt over een plastic zak draagt. Als de muur ademend moet zijn (omdat het een ouder gebouw is of bepaalde soorten eco-woningen), moet u de niet-ademende oppervlakken (zoveel mogelijk) verwijderen voordat u gaat schilderen om de muur ademend te maken.

Kan ik een airless spuitpistool gebruiken om Earthborn's Silicaatverven en Primers aan te brengen?

• De Bonding Primer is geschikt voor spuitapplicatie en kan indien nodig met 5% water worden verdund.
• De Silicate Primer is niet geschikt voor spuitapplicatie, omdat de primer dan via de lucht kan verspreiden en mogelijk metalen of glazen oppervlakken in de omgeving kan etsen. Dit kan onherstelbare schade veroorzaken.
• De Silicaatmuurverf is wel geschikt voor spuitapplicatie, met de volgende aanbevelingen:
  • Tipgrootte: 419
  • Druk (psi): 2800
  • Pistoolfilter: 60 mesh
  • Verdunning: Tot 10% met Silicate Primer
  • Aanbevolen pomp: Titan 840i (of gelijkwaardig).

Hoe schilder ik leem- of kleimuren met Silicaatmuurverf?

Leem en klei zijn zachte substanties die niet direct met Silicaatmuurverf mogen worden geverfd, omdat het dan niet correct hecht. Echter, leem- of kleimuren die eerst zijn voorzien van een kalkpleisterlaag, kunnen wel worden geverfd met een eerste laag Silicate Primer, een tweede laag primer- en verfmengsel, en een laatste laag verf (zie de stappen voor Silicate Primer hierboven voor mengverhoudingen/droogtijden).

Als je andere artikelen wilt lezen die lijken op Silicaatverf: Een Tijdloze Keuze voor Duurzaamheid, kun je de categorie Verf bezoeken.