PFAS-vrije Make-up: Veilig en Bewust Kiezen

Na de recente herhaling van de Radar-uitzending van 11 december 2023 over de mogelijke aanwezigheid van PFAS in make-up producten, zijn bij velen de alarmbellen gaan rinkelen. Vragen als: 'Bevat mijn make-up deze schadelijke stoffen echt?', 'Wat zijn de effecten van PFAS op mijn lichaam?', en 'Welke make-up producten zijn eigenlijk PFAS-vrij?' rijzen dan al snel. Het is begrijpelijk dat je bezorgd bent over de veiligheid van de producten die je dagelijks gebruikt. Het goede nieuws is dat je met de juiste informatie bewuste keuzes kunt maken. Ik heb diepgaand onderzoek gedaan om je te voorzien van alle essentiële feiten, zodat je met een gerust hart van je make-up kunt genieten. Laten we samen de wereld van PFAS-vrije cosmetica verkennen.

Wat zijn PFAS en waarom zijn ze in make-up?

De term PFAS staat voor Per- en polyfluoralkylstoffen, een brede verzamelnaam voor duizenden chemische verbindingen die bekend staan om hun unieke eigenschappen. Deze stoffen zijn van nature extreem vet-, vuil- en waterafstotend, wat ze uiterst functioneel maakt voor diverse toepassingen, variërend van anti-aanbaklagen in pannen tot brandblusschuim en waterafstotende kleding. In de cosmetica-industrie worden PFAS specifiek gebruikt om producten bepaalde gewenste eigenschappen te geven. Denk hierbij aan het creëren van een zijdezacht gevoel op de huid, het verbeteren van de smeerbaarheid, het verhogen van de duurzaamheid van make-up, en, misschien wel het meest bekend, het waterdicht maken van producten zoals mascara. De aanwezigheid van PFAS in make-up is dus niet toevallig; het is een bewuste keuze om de prestaties van het product te optimaliseren. Echter, deze functionele voordelen brengen aanzienlijke gezondheids- en milieurisico's met zich mee, die we hieronder verder zullen uitlichten.

De schaduwzijde van PFAS: waarom zijn ze schadelijk?

PFAS worden ook wel "forever chemicals" genoemd, een treffende bijnaam die verwijst naar hun extreme persistentie. Deze stoffen breken in de natuur vrijwel niet af en blijven, eenmaal in ons lichaam opgenomen, daar extreem lang aanwezig. Dit langdurige verblijf kan leiden tot een accumulatie in het lichaam, wat diverse gezondheidsrisico's met zich meebrengt. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat langdurige blootstelling aan PFAS kan leiden tot hormonale verstoringen, wat belangrijke lichaamsfuncties kan ontregelen. Daarnaast kunnen ze het immuunsysteem verzwakken, waardoor het lichaam minder goed in staat is om infecties te bestrijden en de respons op vaccinaties verminderd kan zijn. Er is ook een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker, hoewel dit meestal geassocieerd wordt met hogere concentraties. Verder kunnen PFAS de werking van de lever en de schildklier beïnvloeden en bijdragen aan een verhoogd cholesterolgehalte.

Naast de directe impact op de menselijke gezondheid, vormen PFAS ook een ernstige bedreiging voor het milieu. Doordat ze niet biologisch afbreekbaar zijn, hopen ze zich op in de bodem en het water, waardoor hele ecosystemen worden vervuild. Deze stoffen vinden uiteindelijk hun weg terug naar onze voedselketen, wat de cirkel van blootstelling compleet maakt. Het kiezen voor PFAS-vrije make-up is daarom niet alleen een gezonde keuze voor jezelf, maar ook een belangrijke stap in de richting van een schonere en duurzamere wereld.

PFAS in cosmetica: waar moet je op letten?

De vraag of PFAS ook in cosmetica voorkomt, is zeer relevant. Helaas is het antwoord ja. Hoewel niet alle cosmetica PFAS bevat, zijn ze wel degelijk te vinden in een reeks reguliere make-up producten. De meest prominente voorbeelden zijn vaak producten die een waterafstotende of langhoudende eigenschap beloven. Denk hierbij aan waterproof mascara's, die hun waterbestendigheid vaak te danken hebben aan de aanwezigheid van PFAS. Maar de lijst stopt daar niet. Ook in foundations, die een egale en langdurige dekking moeten bieden, kunnen deze stoffen verwerkt zijn. Verder zijn PFAS aangetroffen in bepaalde oogmake-up producten, zoals eyeliners en oogschaduw, en zelfs in lipsticks die claimen lang te blijven zitten of een specifieke textuur te hebben. Het is dus van cruciaal belang om je bewust te zijn van de mogelijke aanwezigheid van PFAS in een breed scala aan cosmetische producten, en niet alleen in de meest voor de hand liggende categorieën.

Hoe gevaarlijk is PFAS in make-up nu echt? Een nuance in de discussie

De bezorgdheid over PFAS in make-up is terecht, gezien de potentieel schadelijke effecten van deze stoffen. Wanneer je dagelijks make-up met PFAS gebruikt, kom je direct in contact met deze chemicaliën. Een belangrijk verschil met blootstelling via voedsel of drinkwater is dat er voor cosmetica geen specifieke richtlijnen zijn opgesteld voor een maximum hoeveelheid PFAS die via de huid mag worden opgenomen. De Europese voedsel- en warenautoriteit (EFSA) heeft weliswaar normen vastgesteld voor inname via voeding, maar de huidabsorptie blijft onderbelicht in deze regelgeving.

Toxicoloog Jacob den Boer merkt op dat als de vastgestelde norm voor PFAS via voeding boven een halve gram per dag ligt, je deze norm snel kunt overschrijden als je dagelijks veel cosmeticaproducten met PFAS gebruikt. Dit is zorgwekkend, vooral omdat PFAS "forever chemicals" zijn; ze verdwijnen niet snel uit ons lichaam. Het lichaam heeft maar liefst vijf jaar nodig om de helft van de opgenomen hoeveelheid PFAS af te breken, een proces dat bekend staat als de halfwaardetijd. Dit betekent dat bij herhaalde blootstelling door dagelijks gebruik van make-up, de concentratie PFAS in je lichaam gestaag kan oplopen, wat de afbraak capaciteit van het lichaam overstijgt en zo leidt tot accumulatie.

Echter, het is ook belangrijk om de regulering binnen de EU te begrijpen. Alle cosmetische producten die in de EU op de markt komen, ondergaan een strenge risicobeoordeling. Een robuust veiligheidsdossier met ruime marges moet garanderen dat er geen risico's zijn voor de consument. Als een ingrediënt uit de PFAS-familie op het etiket staat, is dit per definitie in zo'n kleine dosis dat het als veilig voor de gezondheid wordt beschouwd. Dit betekent niet dat er geen PFAS in zit, maar dat de concentratie binnen de wettelijke, als veilig beschouwde, grenzen valt. Het onafhankelijke orgaan SCCS (Scientific Committee On Consumer Safety) beoordeelt de risico's op basis van strikte wetenschappelijke criteria, inclusief mogelijke hormoonverstorende effecten. De discussie draait dus om de cumulatieve blootstelling via verschillende bronnen en de langdurige aanwezigheid van deze stoffen in het lichaam, zelfs als individuele producten als veilig worden beschouwd.

Mogelijke gezondheidseffecten bij overmatige blootstelling aan PFAS

Hoewel de EU-regelgeving stelt dat PFAS in cosmetica in kleine, veilige doses aanwezig zijn, is het cruciaal om de potentiële effecten van overmatige of cumulatieve blootstelling te begrijpen. Zoals eerder genoemd, hopen deze stoffen zich op in het lichaam. Bij hogere concentraties kunnen de gevolgen ernstiger zijn. Hoewel kanker een van de ernstigste risico's is, treedt dit voornamelijk op bij zeer hoge concentraties en langdurige blootstelling. De kans is echter groter dat het immuunsysteem wordt aangetast, wat het lichaam vatbaarder maakt voor ziekten en ontstekingen. Dit kan zich uiten in frequentere verkoudheden, allergische reacties of een tragere genezing van wonden.

Bovendien kunnen PFAS de reactie op vaccinaties verzwakken, wat betekent dat de bescherming die vaccins bieden minder effectief kan zijn. Andere zorgwekkende effecten zijn de invloed op het cholesterolgehalte, wat kan leiden tot cardiovasculaire problemen, en verstoringen in de werking van de lever en de schildklier. De schildklier speelt een cruciale rol in de stofwisseling en energiehuishouding, en verstoringen hierin kunnen leiden tot vermoeidheid, gewichtsschommelingen en stemmingswisselingen. Daarnaast vallen PFAS onder de categorie hormoonverstorende stoffen, wat betekent dat ze de natuurlijke hormoonbalans in het lichaam kunnen verstoren, met mogelijke impact op de vruchtbaarheid, ontwikkeling en het endocriene systeem.

Zo herken je PFAS-vrije make-up

Als consument kan het een uitdaging zijn om te bepalen of je make-up PFAS bevat. De ingrediëntenlijst, ook wel de INCI-lijst genoemd, is je belangrijkste hulpmiddel. Hierop staan alle gebruikte ingrediënten vermeld, en het is essentieel om deze kritisch te bekijken. Echter, PFAS-namen zijn vaak complex en niet direct herkenbaar voor het ongetrainde oog. Gelukkig zijn er hulpmiddelen en keurmerken die je kunnen helpen bij het maken van een veilige keuze.

Let op deze keurmerken en labels:

Er zijn specifieke keurmerken die garanderen dat producten geen PFAS bevatten. Zoek naar:

• Het Europees Ecolabel: Dit label staat voor producten die voldoen aan strenge milieu- en gezondheidscriteria gedurende hun hele levenscyclus.
• Het Scandinavische Nordic Swan: Een ander betrouwbaar keurmerk dat hoge eisen stelt aan duurzaamheid en veiligheid, inclusief de afwezigheid van schadelijke stoffen zoals PFAS.

Daarnaast zijn er algemene natuurlijke en biologische cosmetica keurmerken die vaak geen PFAS toestaan, hoewel je altijd de specifieke richtlijnen van het keurmerk moet controleren:

• ECOCERT
• COSMOS Organic
• NATRUE

Deze labels bieden een extra laag van zekerheid dat je kiest voor producten die niet alleen beter zijn voor jou, maar ook voor de planeet.

Praktische tips voor het herkennen van PFAS op productetiketten:

Om je nog beter te helpen bij het navigeren door de ingrediëntenlijsten, hier zijn enkele concrete tips om PFAS te spotten:

• Gebruik ingrediënt-check apps: Apps zoals Think Dirty of EWG’s Skin Deep kunnen je helpen de veiligheid van cosmetische producten te beoordelen door hun ingrediëntenlijsten te scannen en potentieel schadelijke stoffen, waaronder PFAS, te identificeren.
• Let op "PTFE" op het etiket: Dit is een van de meest voorkomende PFAS-verbindingen die in cosmetica wordt gebruikt, vaak om producten glad en waterafstotend te maken.
• Pas op voor termen die beginnen met "perfluoro-": Elk ingrediënt dat begint met "perfluoro-" (bijvoorbeeld perfluorooctyl triethoxysilane of perfluorodecalin) is een aanwijzing voor de aanwezigheid van PFAS.
• Vermijd "fluor" in elke vorm: Dit geldt voor termen zoals "fluoropolymeer" en "fluoroalkyl". Deze stoffen duiden vaak op de aanwezigheid van PFAS.
• Check voor gladmakende of waterdichte claims: Als een product belooft extra gladheid, een "long-lasting" effect of een waterdichte finish, is de kans groot dat er PFAS in zit om die eigenschappen te bereiken. Wees hier extra alert.

De uitdaging van waterproof mascara's

Een van de producten waar PFAS het meest prominent aanwezig is, zijn waterproof mascara's. De waterafstotende eigenschappen die deze mascara's bieden, zijn vrijwel uitsluitend te danken aan de toepassing van chemische stoffen uit de PFAS-familie. In de wereld van natuurlijke cosmetica is het buitengewoon moeilijk, zo niet onmogelijk, om een mascara te formuleren die écht waterproof is zonder het gebruik van deze chemicaliën. Hoewel er 'waterresistente' mascara's bestaan, die beter bestand zijn tegen vocht dan reguliere mascara's, evenaren ze de duurzaamheid van een chemisch versterkte waterproof variant niet. De vraag is: wil je deze chemicaliën wel zo dicht bij je ogen aanbrengen? Veel mensen ervaren irritaties, roodheid of jeuk, en het is niet zelden de waterproof mascara die hieraan bijdraagt.

Merken die kiezen voor PFAS-vrije cosmetica

Het goede nieuws is dat er steeds meer merken zijn die zich inzetten voor het aanbieden van veilige, PFAS-vrije make-up en cosmetica. Deze merken vermijden niet alleen PFAS, maar vaak ook andere hormoonverstorende ingrediënten. Dit stelt consumenten in staat om bewuste en gezonde keuzes te maken zonder concessies te doen aan kwaliteit of effectiviteit. De merken die ik verkoop en die gegarandeerd vrij zijn van PFAS en andere hormoonverstorende ingrediënten zijn:

• ZAO make-up
• Loveli
• Rosalique
• Laouta
• Le Beach
• Little Urchin
• Divaderme

Door te kiezen voor producten van deze merken, draag je niet alleen zorg voor je eigen gezondheid, maar ondersteun je ook bedrijven die zich inzetten voor transparantie en duurzaamheid in de cosmetica-industrie. Dit is een belangrijke stap in de richting van een veiligere en gezondere beautyroutine voor iedereen.

De voordelen van PFAS-vrije make-up: meer dan alleen veiligheid

Kiezen voor PFAS-vrije make-up gaat verder dan alleen het vermijden van schadelijke chemicaliën; het biedt een reeks voordelen voor zowel je huid als je algehele welzijn. PFAS-vrije producten zijn vaak milder van aard, omdat ze geen agressieve synthetische stoffen bevatten die de huid kunnen irriteren. Dit resulteert in minder roodheid, jeuk of allergische reacties, vooral voor mensen met een gevoelige huid.

Bovendien zijn deze producten doorgaans samengesteld met ingrediënten van natuurlijke oorsprong, die de huid voeden en verzorgen in plaats van deze af te sluiten of te belasten. Dit betekent dat je poriën minder snel verstopt raken, wat de kans op puistjes en onzuiverheden vermindert. Je huid kan beter ademen en haar natuurlijke balans behouden. Het resultaat is een schonere, gezondere huid die straalt van binnenuit.

Op de lange termijn draagt het gebruik van PFAS-vrije cosmetica bij aan een verminderde blootstelling aan "forever chemicals", wat de cumulatieve belasting op je lichaam significant verlaagt. Dit kan de risico's op de eerder genoemde gezondheidsproblemen verminderen en je immuunsysteem ondersteunen. Het is een investering in je gezondheid en een bewuste keuze voor een duurzamere levensstijl. Door te kiezen voor veilige, natuurlijke alternatieven, omarm je een beautyroutine die zowel effectief als ethisch verantwoord is.

Veelgestelde vragen over PFAS in make-up

Hieronder beantwoorden we enkele veelgestelde vragen om je kennis over PFAS in make-up verder te verdiepen en je te helpen bij het maken van bewuste keuzes.

Wat is PFAS precies?

PFAS staat voor Per- en polyfluoralkylstoffen. Het is een grote groep van duizenden chemische verbindingen die bekend staan om hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen. Ze worden al decennia lang gebruikt in een breed scala aan consumentenproducten, waaronder make-up, vanwege hun functionele voordelen zoals het waterdicht maken van mascara of het gladder maken van foundations.

Waarom zijn PFAS schadelijk voor mijn gezondheid?

PFAS worden "forever chemicals" genoemd omdat ze extreem lang in het milieu en in ons lichaam blijven. Ze breken nauwelijks af. Langdurige blootstelling kan leiden tot diverse gezondheidsproblemen, waaronder verstoringen van de hormoonbalans, een verzwakt immuunsysteem, een verhoogd risico op bepaalde ziekten zoals kanker (bij hoge concentraties), en negatieve effecten op de lever en schildklier. De stoffen hopen zich op in het lichaam, wat de risico's vergroot.

Hoe kan ik controleren of mijn make-up PFAS bevat?

Het controleren van de INCI-lijst (ingrediëntenlijst) op je product is de eerste stap. Let op termen die beginnen met "perfluoro-" of "polyfluoro-", en zoek specifiek naar "PTFE" of andere "fluor"-gerelateerde namen zoals "fluoropolymeer". Gebruik betrouwbare keurmerken zoals het Europees Ecolabel of Nordic Swan. Ook apps zoals Think Dirty of EWG’s Skin Deep kunnen je helpen bij het scannen van productingrediënten op de aanwezigheid van PFAS.

Zijn alle waterproof mascara's slecht?

Niet per se "slecht", maar de overgrote meerderheid van echt waterproof mascara's bevat PFAS om hun waterafstotende eigenschappen te garanderen. Dit komt omdat natuurlijke alternatieven nog niet de mate van waterdichtheid kunnen bereiken die chemische PFAS-verbindingen bieden. Als je een waterproof mascara gebruikt, is de kans groot dat deze PFAS bevat. Overweeg waterresistente of natuurlijke alternatieven om blootstelling te verminderen.

Zijn er betrouwbare PFAS-vrije make-up merken beschikbaar?

Absoluut! Steeds meer merken kiezen bewust voor PFAS-vrije formuleringen. Merken zoals ZAO make-up, Loveli, Rosalique, Laouta, Le Beach, Little Urchin en Divaderme zijn voorbeelden van merken die bekend staan om hun inzet voor veilige en natuurlijke ingrediënten, vrij van PFAS en andere potentieel schadelijke stoffen. Kiezen voor deze merken is een veilige en verantwoorde optie.

Door jezelf te informeren en bewuste keuzes te maken, kun je genieten van make-up die niet alleen je schoonheid accentueert, maar ook je gezondheid beschermt en bijdraagt aan een betere wereld.

Als je andere artikelen wilt lezen die lijken op PFAS-vrije Make-up: Veilig en Bewust Kiezen, kun je de categorie Verf bezoeken.